Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 87 278 784 zn. | 94947 zdjęcia | 879 wideo | 118 audio | 1889 miejscowości

ARTYKUŁ ZWERYFIKOWANY

W listopadzie 1931 r. grupa około 3 tys. młodych polskich nacjonalistów zorganizowało antysemicką demonstrację w Sosnowcu, podczas której pobito 2 Żydów. Dzięki szybkiej interwencji policji nie doszło do poważniejszych rozruchów.

W drugiej połowie lat 30. XX w. nasiliły się nastroje antysemickie w Sosnowcu. W 1935 r. nieznani sprawcy podłożyli bombę domowej roboty w domu modlitwy. Od jej wybuchu,  zostało rannych 2 żydowskich chłopców. W lipcu 1936 r. wykryto bombę podłożoną w hotelu „Bristol”, którego właścicielem była żydowska rodzina. Bombę na szczęście zdołano rozbroić. W lutym 1938 r. brutalnie został pobity 16-letni student jesziwy. Miesiąc później włamano się do jednego z domów modlitwy i pobito modlących się tam Żydów. Po przybyciu policji napastnicy zbiegli. W listopadzie 1938 r. podłożono kolejną bombę w domu modlitwy. Policja podjęła wówczas zdecydowane działania dochodzeniowe i aresztowała 5 działaczy prawicowych partii, którzy przyznali się do stawianych im zarzutów.

W lutym 1936 r. odbyły się wybory nowego Zarządu kahału, które zdecydowanie wygrali ortodoksi. W 1938 r. budżet kahału wynosił 200 000 złotych. Z kwoty tej na utrzymanie synagogi, szkoły i innych budynków użyteczności publicznej przeznaczono 45 000 złotych, na cele edukacyjne 8000 złotych, na lekarstwa dla biednych 6000 złotych, na mace dla biednych 8000 złotych i pomoc dla imigrantów 2500 złotych.

Podczas wyborów samorządowych w 1938 i 1939 r. ugrupowania żydowskie dostały 9 mandatów. W styczniu 1939 r. odbyły się ostatnie wybory zarządu gminy, z których wzmocnione wyszły środowiska ortodoksyjne. Nowym przewodniczącym Zarządu został Szalom Lajzerowicz, a jego zastępcą Josef Majtlis (po kilku dniach wycofał się i zastąpił go Mosze Meryn).

Już w pierwszych dniach drugiej wojny światowej, 04.09.1939 r. do Sosnowca wkroczyły wojska niemieckie. Według spisu z 1939 r. w mieście żyło 26 tysięcy Żydów. Już pierwszego dnia okupacji Niemcy dokonali publicznych i pojedynczych egzekucji, w których zginęło kilkadziesiąt osób, w tym około 30 Żydów. Od samego początku okupacji na ludność żydowską spadły prześladowania. Dochodziło do przypadków zmuszania ortodoksyjnych Żydów do publicznego golenia bród i wykonywania poniżających czynności. W mieście doszło do konfiskat żydowskich majątków, zamykania sklepów i zabójstw, których dopuszczono się pod pretekstem podnoszenia przez Żydów cen artykułów żywnościowych lub ukrywania towarów[4.1]. 9 września niemieccy żołnierze spalili synagogę przy ul. Dekerta, a następnie zniszczyli wszystkie obiekty kultu religijnego Żydów w mieście.

W dniu 16.09.1939 r. niemiecki Prezydent Miasta Sosnowca wystosował zarządzenie odnoszące się do Żydów:

„Ogłoszenie w sprawie obowiązku meldowania się wszystkich Żydów. Wszyscy Żydzi obojga płci powyżej lat 18, zamieszkali na terenie miasta Sosnowca, którzy nie zostali zarejestrowani w Komitecie Gminy Żydowskiej (ul. Modrzejewska 22) do dnia 13 września do godziny 18, powinni bezzwłocznie zgłosić się tamże w celu rejestracji. Również wszyscy Żydzi uchodźcy, którzy powrócili lub jeszcze powrócą, powinni zameldować się w Komitecie Gminy Żydowskiej. Prezydent Miasta wz. Dr Kirchner. Verordnungsblatt des Oberbürgermeisters der Stadt Sosnowitz, 16 IX 1939”[4.2].

Pod koniec października wprowadzono obowiązek przymusowej pracy dla wszystkich Żydów do 55. roku życia. W listopadzie nakazano noszenie białych opasek z niebieską gwiazdą Dawida.

Na początku listopada 1939 r. Niemcy aresztowali 100 najbogatszych i najważniejszych Żydów z Sosnowca i Będzina, za których uwolnienie zażądali wpłacenia wysokiego okupu. Po dostarczeniu żądanej sumy zostali oni uwolnieni na początku grudnia. Równocześnie prowadzono systematyczną akcję konfiskaty mienia żydowskiego. Na własność Niemców przechodziły domy zamożnych Żydów położone przy głównych ulicach miasta (Pierackiego, Małachowskiego i części 3 Maja) oraz żydowskie zakłady i sklepy. W dawnych żydowskich domach i mieszkaniach osiedlali się sprowadzani z Rzeszy niemieccy osadnicy. W 1940 r. w Sosnowcu osiedliło się 2592 niemieckich osadników, a w 1942 r. liczba ich osiągnęła 10 749 osób, którzy stanowili 10% ogółu mieszkańców.

Pokaż przypisy

Ukryj przypisy

[4.1] Namysło A., Zanim nadeszła Zagłada... Położenie ludności żydowskiej w Zagłębiu Dąbrowskim w okresie okupacji niemieckiej, Katowice 2009, s. 22.

[4.2] Cyt. za: A. Namysło, Zanim nadeszła Zagłada... Położenie ludności żydowskiej w Zagłębiu Dąbrowskim w okresie okupacji niemieckiej, Katowice 2009, s. 26.

Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować.Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@jewishmuseum.org.pl

Galeria

Więcej