Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 83 372 583 zn. | 95617 zdjęcia | 878 wideo | 118 audio | 1888 miejscowości

1 września 1939 r. Niemcy zaatakowały Polskę, rozpoczynając w ten sposób II wojnę światową. Już w pierwszych dniach wojny, 4 września do Sosnowca wkroczyły wojska niemieckie. Według spisu z 1939 r. w mieście żyło 26 tysięcy Żydów.
Od samego początku okupacji na ludność żydowską spadły prześladowania. Dochodziło do przypadków zmuszania ortodoksyjnych Żydów do publicznego golenia bród i wykonywania poniżających czynności. W mieście doszło do konfiskat żydowskich majątków, zamykania sklepów i zabójstw, których dopuszczono się pod pretekstem podnoszenia przez Żydów cen artykułów żywnościowych lub ukrywania towarów[4.1]. Już pierwszego dnia okupacji hitlerowcy dokonali publicznych i pojedynczych egzekucji, w których zginęło kilkadziesiąt osób, w tym około 30 Żydów.
9 września niemieccy żołnierze spalili synagogę przy ul. Dekerta, a następnie zniszczyli wszystkie obiekty kultu religijnego Żydów w mieście.

W dniu 16 września 1939 r. niemiecki prezydent miasta Sosnowiec wystosował następujące zarządzenie odnoszące się do Żydów: "Ogłoszenie w sprawie obowiązku meldowania się wszystkich Żydów. Wszyscy Żydzi obojga płci powyżej lat 18, zamieszkali na terenie miasta Sosnowca, którzy nie zostali zarejestrowani w Komitecie Gminy Żydowskiej (ul. Modrzejewska 22) do dnia 13 września do godziny 18, powinni bezzwłocznie zgłosić się tamże w celu rejestracji. Również wszyscy Żydzi uchodźcy, którzy powrócili lub jeszcze powrócą, powinni zameldować się w Komitecie Gminy Żydowskiej. Prezydent Miasta wz. Dr Kirchner. Verordnungsblatt des Oberbürgermeisters der Stadt Sosnowitz, 16 IX 1939."[4.2].

Pod koniec października wprowadzono obowiązek przymusowej pracy dla wszystkich Żydów do 55 roku życia. W listopadzie nakazano naszenie białych opasek z niebieską "gwiazdą Dawida".

Na początku listopada 1939 r. Niemcy aresztowali 100 najbogatszych i najważniejszych Żydów z Sosnowca i Będzina, za których uwolnienie zażądali wpłacenia wysokiego okupu. Po dostarczeniu żądanej sumy zostali oni uwolnieni na początku grudnia. Równocześnie prowadzono systematyczną akcję konfiskaty mienia żydowskiego. Na własność Niemców przechodziły domy zamożnych Żydów położone przy głównych ulicach miasta (Pierackiego, Małachowskiego i części 3 Maja) oraz żydowskie zakłady i sklepy. W dawnych żydowskich domach i mieszkaniach osiedlali się sprowadzani z Rzeszy niemieccy osadnicy. W 1940 r. w Sosnowcu osiedliło się 2 592 niemieckich osadników, a w 1942 r. liczba ich osiągnęła 10 749 osób, którzy stanowili 10% ogółu mieszkańców.

W listopadzie 1939 r. katowickie Gestapo wyznaczyło Mosze Merina na przełożonego całej społeczności żydowskiej w obszarze rejencji katowickiej i opolskiej. W grudniu powołano Centralną Żydowską Radę Starszych Wschodniego Górnego Śląska (Centralny Judenrat na Wschodni Górny Śląsk - tzw. "Zentrale"), którego przewodniczącym został Merin. Otrzymał on zadanie utworzenia i zorganizowania nowych zarządów gmin żydowskich na terenie rejencji.
Pierwszy Judenrat Sosnowca liczył 24 członków: Ignacy Majtlis, Antony Kohn, Dawid Lewartowski, Icchak Sztajnfeld, Fanny Czerna i inni. Przewodniczącym był Mosze Merin. Sosnowiecki Judenrat posiadał siedem departamentów - pracy, zdrowia, prawa, finansowy, majątku, zaopatrzenia i zarządzania. Organizował on między innymi funkcjonowanie kuchni i zaopatrzenia dla żydowskich uchodźców przesiedlanych do Sosnowca. Wydział zdrowia prowadził jedyny w całym Zagłębiu szpital żydowski.
Mosze Merin pomagał w finansach sosnowieckich Żydów. Następnym przewodniczącym Judenratu Sosnowca został brat Chaim Merin (brat Mosze Merina). Pod koniec 1939 r. powołano żydowską policję w Sosnowcu (w 1941 r. liczyła ona 200 policjantów).

Pokaż przypisy

Ukryj przypisy

[4.1] A. Namysło, Zanim nadeszła Zagłada... Położenie ludności żydowskiej w Zagłębiu Dąbrowskim w okresie okupacji niemieckiej, Katowice 2009, s. 22.

[4.2] A. Namysło, Zanim nadeszła Zagłada... Położenie ludności żydowskiej w Zagłębiu Dąbrowskim w okresie okupacji niemieckiej, Katowice 2009, s. 26.

Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować.Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@jewishmuseum.org.pl

Galeria

Więcej