Historia
Społeczność żydowska przed 1989 – Ukraina / Івано-Франківська область (obwód iwanofrankowski)
Śniatyń - miasteczko w przepięknym zakątku, który rozciąga się na galicyjskim brzegu Prutu 107 km od Iwano-Frankowska i tylko 32 km od Czerniowców. Kiedyś Śniatyń był punktem granicznym między Rzeczpospolitą i Portą Osmańską, Polską i Rumunią.
Pierwsza historyczna wzmianka o Śniatyniu znajduje się jeszcze w Latopisie Ipatjewskim z 1158 r. Nazwa miasta pochodzi od jego właściciela, wojewody Konstantyna Sirosławowicza, sławnego bojara na dworze galicyjskiego księcia Jarosława Ośmiomysła.
W 1349 roku Galicja weszła w skład Królestwa Polskiego. Wtedy również Śniatyń stał się centrum starostwa śniatyńskiego. Pierwszym starostą był Niemiec Otto z Chodecza. Ponieważ miasto znajduje się na głównym szlaku handlowym z Galicji do Wołoszczyzny, a także z niemieckich ziem i Ottomanskiej Porty, przekształca się ono w ważne centrum handlowe z corocznymi jarmarkami; w 1448 roku otrzymuje prawo magdeburskie, to znaczy zostaje oparte już nie na ruskim, ale na niemieckim prawie.
Wspólnota żydowska istniała w Śniatyniu od XVI w. Cmentarz żydowski był bardzo istotną dla żydowskiej wspólnoty instytucją - w Śniatyniu został otwarty w XVII w. Nieżydowska ludności Galicji nazywała żydowskie cmentarze kіrkutami (ukr.), kirkut, kierkow, kerchoі (pol.). Tak ta nazwa utwierdziła się w ukraińskiej praktyce językowej. Pochodzi ona od niemieckiej nazwy cmentarza Kirchhof. Sami zaś Żydzi jej nigdy nie używali. Natomiast używali oni takich określeń, jak: bet‘olam, Bejt Olam - dom świata, lub dom wіeczności, bet chaim, Bejt Chaim, eufemizm - dom życia, bet kwarot, Bejt Kwarot - dom grobowców, bet almіn, Bejt Almin - dom wіeczności (to wyrażenie pochodzi z późniejszego okresu, z języka aramejskiego, w którym rozmawiano w czasach Chrystusa). Nazwy bet kwarot i bet‘almin weszły do współczesnego języka hebrajskiego. Statut kaliski, który regulował życie Żydów Królestwa Polskiego od 1264 r., wydany przez króla Bolesława Pobożnego, jako szczególny przywilej gwarantował Żydom nienaruszalność ich grobów. Kobiety i mężczyzn chowano w różnych częściach cmentarza. Ekshumacja i zmiana miejsca pochówku są dopuszczalne tylko w wyjątkowych przypadkach - kiedy prochy przenoszone są do Erec Israel, rodzinnego grobowca, albo kiedy prochom grozi dewastacja. Niezrozumienie tych religijnych zaleceń często doprowadzało i doprowadza do konfliktów między wierzącymi judaistami i różnymi poziomami władzy. Jak zwykle, żydowskimi cmentarzami zajmowało się specjalne bractwo pogrzebowe - Chewra Kadisza -, dosłownie «święte stowarzyszenie», które łączyło ludzi do celów zrealizowania ostatnich rytuałów nad nieboszczykiem. W tym samym czasie w wielu kahałach (kegіla, wspólnota) prowadzili oni również wspólnotowe książki rejestracyjne - pіnkasy, które być może są najcenniejszym materiałem dotyczącym historii poszczególnych wspólnot.
Inną istotną żydowską instytucją samorządową były sądy rabinackie, lub sądy rabinów, które regulowały prawne aspekty życia wspólnoty żydowskiej. Nazywały się one bet din (dom prawa) albo po prostu batej din (battei din). Początkowo była to instytucja prawna całego Izraela, jednak na wygnaniu, galuta, poszerzali oni swoją jurysdykcję tylko na członków wspólnoty żydowskiej. Judejski traktat religijny « Miszna » (tractate Sanhedrin 1:1 -4 i 1:6) przewiduje trzy typy sądów rabinackich: Sanedrion (Sanhedrin), podstawowy wielki sąd z 71 sędziami, Mały Sanedrion (Sanhedrin Ketana) z 23 sędziami i prawem do wydawania wyroku śmierci i najmniejszy sąd, który rozstrzygał tylko sprawy majątkowe i zwykłe. Do kompetencji tych sądów należały również zagadnienia dotyczące rytuału judejskiego. W praktyce batej din działał, jeśli byli w nim obecni trzej rabini. Jednak do rozstrzygania wielu życiowych drobnych spraw oni nie byli potrzebni, więc rozstrzygał je jeden rabin. Sędzia sądu rabinackiego nosił nazwę dajan (dayanim, uproszczenie: dayan).
Sądy zajmowały się zaleceniami religijnymi, zagadnieniami koszerności, czystości i odpowiednio - egzaminowaniem rytualnych żydowskich rzeźników-szochetów (shochetim), sprawami pieniężnymi, nawrócenia i prozelityzmu, mienia społecznego, stanu społecznego, narodzin, ślubów, śmierci.
Odpowiednio, w różnych sądach byli również różnego poziomu sędziowie: najwyższym był ojciec sądu - aw bet din (Av Beth Din); dalej był przewodniczący sądu - rosz bet din (Rosh Beth Din); następnym po prostu sędzia dajan (Dayan) i wreszcie towarzysz sądu (Chaver Beth Din) - był pomocnikiem w sądzie.
Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować.Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@jewishmuseum.org.pl
