Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 87 278 784 zn. | 95833 zdjęcia | 879 wideo | 118 audio | 1889 miejscowości

Krwawa pacyfikacja Żydów w Siedlcach w 1906 r.

Wydarzenia, które rozegrały się w dniach 25-27 sierpnia 1906 r. w znajdujących się pod władzą rosyjską Siedlcach przeszły do historii pod nazwą „pogrom w Siedlcach”. Był to jedyny w czasie rewolucji 1905-1907 „pogrom” jakiego dokonano na terenie Królestwa Polskiego. Mieszkańcy Siedlec nie brali jednak żadnego udziału w „pogromie”. Nie był to zatem pogrom w klasycznym rozumieniu tego terminu. Władze carskie przygotowały i zrealizowały scenariusz działań, których celem było sprowokowanie ludności polskiej do dokonania pogromu ludności żydowskiej. Prowokacja nie przyniosła oczekiwanego skutku, a opozycji udało się przechwycić tajny raport policji odsłaniający mechanizm „pogromu”. „Stało się zatem jasne dla wszystkich, że pogromy, które zwykle mają charakter polityczny, w Polsce mogą być przeprowadzone wyłącznie przez wojsko (...). Nie może być mowy o pogromach rosyjskiego typu w Polsce. Lud jest tu cywilizowany i niezdolny do bestialstw, jakie zachodzą w Rosji. Władzom rosyjskim nie udało się popchnąć mas w Polsce do pogromów na Żydach (...). Polacy nigdy nie dadzą się nakłonić, by stali się posłusznym narzędziem w rękach znienawidzonego rosyjskiego rządu.” Tak o „pogromie” w Siedlcach wypowiedziała się specjalna śledcza komisja żydowska. Wyniki pracy tej komisji opublikowane zostały w 1910 r. w Kolonii i Lipsu w wielkim dwutomowym dziele „Pogromy Żydów w Rosji.” Należy dodać, że polskie opracowania historyczne zarówno z okresu międzywojennego jak i współczesne jednoznacznie wskazują na władze carskie jako sprawców „pogromu”. Już w kilka dni po „pogromie” polska opinia publiczna wszystkich odcieni politycznych ostro potępiła „pogrom” jako akt antysemityzmu używanego do doraźnych celów politycznych. Józef Piłsudski w swojej historii Organizacji Bojowej PPS stwierdził, że „pogrom” w Siedlcach był odwetem władz rosyjskich na „krwawą środę”, podczas której Organizacja Bojowa PPS dokonała serii zamachów na przedstawicieli władz carskich. (Piłsudski J. „Historia Organizacji Bojowej PPS” , w: Materiały Historyczne Międzywydziałowego Koła Naukowego Wiedza, Warszawa, 1985 s.12).

Centralny Komitet Robotniczy PPS na znak protestu przeciwko pogromowi proklamował w całym kraju jednodniowy strajk powszechny. Sprawa „pogromu” postawiona została w Dumie w formie interpelacji przez deputowanego z Siedlec Stanisława Sunderlanda. W tej sytuacji władze rosyjskie nie były w stanie przedstawić wypadków w Siedlcach jako spontanicznej napaści mas chrześcijańskich na Żydów. Po zakończeniu oficjalnego śledztwa obstawały jedynie przy tym, że „pogrom” nie był operacją wojskową. Utrzymywały jednak, że „pogrom” był tylko reakcją żołnierzy, którzy „po zamachu na kapitana Golcewa byli wrogo nastawieni do ruchu rewolucyjnego, a szczególnie do Żydów”. W aktach warszawskiego generał – gubernatora zachował się raport jednego z podoficerów rosyjskich. „Rankiem 27 sierpnia 1906 r. nasz rotmistrz Zatczew, wróciwszy z zarządu policji, rozkazał mi podpalić jakikolwiek budynek, wyjaśniając na moje zapytanie, że jest to rozkaz dowódcy Ochrany ppłk Tichonowskiego, wobec czego nie należy rozumować, budynek trzeba podpalić ukradkiem, aby usunąć od siebie podejrzenia i stworzyć pozór, że podpalaczami byli rewolucjoniści”. (Kalabiński S. Tych F. Czwarte postanie czy pierwsza rewolucja. Lata 1905 –1907 na ziemiach polskich. Warszawa 1969, s. 375) W innych aktach żandarmerii mówi się wprost, że celem władz była likwidacja rewolucji (usmerenie nasilenia). (Archiwum Państwowe w Siedlcach Siedlecki Gubernialny Urząd Żandarmerii sygn. 158 k. 23-24) W wydanej w pół wieku później (w 1956 r.) w Buenos Aires „Księdze pamięci gminy Siedlce” żydowski historyk I. Kaspi tak podsumował wypadki z roku 1906: „Po raz pierwszy w dziejach carskiej Rosji (...) oficjalnie zostało ustalone, że pogrom zorganizowany został bezpośrednio przez instancje władzy, a nie przez tłum, jak zazwyczaj opiewała oficjalna wersja o pogromach”.

Jak zatem, według dostępnych dzisiaj źródeł i opracowań zarówno rosyjskich, żydowskich jak i polskich, przebiegała pacyfikacja Żydów w Siedlcach w sierpniu 1906 r. (Przedstawiony poniżej przebieg wydarzeń, które miały miejsce w sierpniu 1906 r. w Siedlcach opracowany został na podstawie: Archiwum Państwowe w Siedlcach (APS) Siedlecki Gubernialny Urząd Żandarmerii sygn. 127 i 158, Kaspi I. Dzieje Żydów w Siedlcach w: Księga pamięci Gminy Siedlce, Buenos Aires 1956, Głowacka – Maksymiuk U. Gubernia siedlecka w latach rewolucji 1905-1907, Warszawa 1985 s. 140-142, Kopówka E. Żydzi w Siedlcach do I wojny światowej w: Prace archiwalno – konserwatorskie na terenie województwa siedleckiego, Siedlce 1995, Martynowski S. Pogrom w Siedlcach, Łódź 1936).

Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować.Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@jewishmuseum.org.pl