Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 84 182 068 zn. | 95682 zdjęcia | 879 wideo | 118 audio | 1888 miejscowości

Getto w Siedlcach

Zabytki – Miejsca martyrologii
Polska / mazowieckie

Jak podaje Edward Kopówka w książce "Żydzi w Siedlcach 1850-1945", pod koniec 1940 roku władze okupacyjne wyodrębniły w Siedlcach dwie dzielnice żydowskie o charakterze otwartym. Pierwsza z nich obejmowała rejon ulic: 1 Maja, Orzeszkowej, Kochanowskiego, Starego Rynku, Browarnej, Jatkowej, Targowej, Asłanowicza, Błonie, Pustej; druga rejon ulic: Sienkiewicza , Kilińskiego, Przejazd, Asza, Kozią, Poprzeczną, Pułaskiego, Przechodnią. Były to ulice zamieszkane głównie przez ludność żydowską. W sierpniu 1941 r. naziści utworzyli w Siedlcach getto zamknięte, obejmujące obszar pierwszej z uprzednio wymienionych dzielnic. Wysiedlono z niego osoby o nieżydowskim pochodzeniu, jednocześnie wtłaczając doń wszystkich Żydów siedleckich. Granice getta otoczono ogrodzeniem z drutu kolczastego, a ich przekraczanie było zagrożone karą śmierci. Z czasem do getta deportowano także Żydów z pobliskich miejscowości, między innymi z Czurył, Domanic, Kreślina, Niwisk, Skórca. W maju 1942 r. trafili tu także Romowie. Warunki bytowe w getcie były katastrofalne. Budynki były zasiedlone do granic możliwości - z reguły jedną izbę zamieszkiwało kilkanaście osób. W większości budynki nie były wyposażone w kanalizację, ogromnym problemem był także brak żywności. Na przełomie 1941 i 1942 r. w getcie siedleckim doszło do epidemii tyfusu, która zebrała wiele ofiar.

Mieszkańcy getta byli poddawani narastającym represjom. Wielu z nich wykorzystywano do prac przymusowych na rzecz okupanta. Niemcy nakładali kontrybucje finansowe, zmusili do oddawania futer. Na porządku dziennym były doraźne egzekucje.

Likwidacja skupiska żydowskiego w Siedlcach nastąpiła w dniu 22 sierpnia 1942 roku. Nad ranem getto zostało otoczone szczelnym kordonem przez oddziały niemieckie, granatową policję oraz oddział Ukraińców z Trawnik. Żydom rozkazano zgromadzić się na terenie najstarszego cmentarza żydowskiego, gdzie bez wody i pożywienia siedzieli do następnego dnia. Niemieccy strażnicy co jakiś czas strzelali do tłumu. Około południa Niemcy zabrali grupę osób przeznaczonych do dalszej pracy na rzecz III Rzeszy. Jednocześnie Niemcy i ich pomocnicy - Ukraińcy i żydowscy policjanci - przeszukiwali budynki na terenie getta. Próbujących ukrywać się Żydów rozstrzeliwano na miejscu lub przewożono na cmentarz żydowski przy ul. Szkolnej i tam mordowano.

W niedzielę, 23 sierpnia 1942 r. około dziesięciu tysięcy osób spośród zebranych na cmentarzu naziści pognali na stację kolejową i załadowali do wagonów, które następnie ruszyły do obozu w Treblince. Akcja likwidacyjna trwała nadal. W poniedziałek Niemcy zgładzili personel i pacjentów szpitala żydowskiego przy ul. 1 Maja. Wieczorem do wagonów wtłoczono kolejną partię około pięciu-sześciu tysięcy Żydów. Również dla nich ostatnim przystankiem w podróży były komory gazowe Treblinki. Jeszcze przez kilka dni Niemcy przeszukiwali getto i mordowali złapanych Żydów.

Po wysiedleniu w Siedlcach utworzono getto szczątkowe, zlokalizowane w obrębie ulic: 11 Listopada, Asłanowicza i Sokołowskiej. Mieszkało w nim około sześciuset robotników, wyselekcjonowanych w dniu 22 sierpnia 1942 roku i wykorzystywanych do prac porządkowych. Do tzw. małego getta napłynęło też około półtora tysiąca osób, zwabionych rozgłaszanymi przez Niemców zapewnieniami bezpieczeństwa. W dniu 28 listopada 1942 r. wszyscy oni zostali wywiezieni przez Niemców do Treblinki.

Po wyzwoleniu w Siedlcach przy ul. Berka Joselewicza odsłonięto pomnik ku czci tysięcy miejscowych Żydów, którzy padli ofiarą niemieckiego ludobójstwa.

Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować.Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@jewishmuseum.org.pl

Lokalizacja

Większa mapa

GPS:
52.1708° N / 22.2759° E
52°10'14" N / 22°16'33" E
Lokalizacja dokładna

Galeria