Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 78 205 899 zn. | 94768 zdjęcia | 886 wideo | 118 audio | 1951 miejscowości

ARTYKUŁ ZWERYFIKOWANY

Pierwsze wzmianki o Mławie pochodzą z XIV wieku. W 1429 r. osada otrzymała prawa miejskie na prawie chełmińskim od książąt mazowieckich Siemowita, Kazimierza i Władysława. W XVI w. stała się stolicą powiatu i starostwa niegrodowego. Korzystne położenie przy szlaku handlowym prowadzącym z Rusi do Prus oraz liczne przywileje sprzyjały rozwojowi (1543, 1565, 1576, 1602, 1667, 1724, 1745, 1779)[1.1]. Dla mieszkańców Mławy najbardziej dochodowym zajęciem okazał się handel bydłem pochodzącym z Rusi. W tym okresie miasto było jednym z większych w regionie, a jego komora celna wykazywała jedne z najwyższych dochodów na Mazowszu.

W 1564 r. w mieście było 429 domów oraz 22 niezabudowane działki. Mieszkało w nim wielu rzemieślników; oprócz szewców było ich 225, w tym aż 140 piwowarów, a także: garncarze, kowale, krawcy, piekarze, stolarze, rzeźnicy[1.2].

Od XVII w. miasto powoli zaczęło podupadać. W 1616 r. liczba domów zmniejszyła się do 320, a liczba pustych placów wzrosła do 85; rzemieślników było 284. Dodatkowo Mława znacznie ucierpiała w czasie najazdu szwedzkiego w latach 1655–1660. W 1664 r. było tu już tylko 45 domów i 20 rzemieślników. Z 40 włók miejskich uprawą było objętych tylko 17. Zniszczeń dopełnił pożar w 1692 r., w trakcie którego spłonął ratusz i kościół parafialny. W II połowie XVIII w., w 1765 r., miasto posiadało jedynie 85 domów zasiedlonych przez zubożałych rzemieślników. W 1783 r. kolejny pożar zniszczył powoli odbudowujący się ośrodek. Spłonęły praktycznie wszystkie domy[1.3].

Po rozbiorach Mława znalazła się w granicach Królestwa Pruskiego (1795–1807), następnie weszła w skład Księstwa Warszawskiego (1807–1815), a po 1815 r., aż do odzyskania przez Polskę niepodległości, pozostawała w granicach Rosji (Królestwo Polskie). Od 1815 do 1918 r. była miastem pogranicznym. W odległości 7 km przebiegała granica Rosji z Prusami.

Rola miasta wzrosła znacznie po wybudowaniu w 1877 r. Kolei Nadwiślańskiej, linii prowadzącej z Mławy przez Warszawę, Lublin i Chełm do Kowla. W odległości 3 km od Mławy, w Wólce, Rosjanie zbudowali pograniczną stację kolejową. Dokonywano na niej przeładunku towarów przewożonych wagonami szerokotorowymi. Wraz z rozwojem transportu zaczął rozwijać się przemysł. W drugiej połowie XIX w. powstały: fabryka narzędzi rolniczych, fabryka octu, 3 cegielnie, garbarnie, mydlarnie, browary, młyny, 5 olejarni, 3 fabryki mydła. Miasto szybko się rozrastało, a już w 1867 r. ulokowano tutaj siedzibę powiatu, należącego do guberni płockiej. 

Jeszcze w czasie I wojny światowej powstała Mławska Kolej Dojazdowa, zapewniająca łączność kolejową (wąskotorową) z Przasnyszem. W okresie międzywojennym, choć na mniejszą skalę, miasto nadal stanowiło lokalne centrum gospodarcze i komunikacyjne. Było także stolicą powiatu, przynależącego do województwa warszawskiego.

W dniach 1–4.09.1939 r. pod Mławą rozegrała się jedna z większych bitew kampanii wrześniowej[1.4]. W czasie okupacji zarówno polska, jak i żydowska ludność miasta doświadczyła masowej eksterminacji i wysiedleń. W czasie walk w styczniu 1945 r. Mława została w ponad 60% zniszczona.

Współcześnie Mława jest lokalnym ośrodkiem przemysłu (przemysł spożywczy, obuwniczy, maszynowy, elektrotechniczny, odzieżowy), edukacji i komunikacji. Działa tu Muzeum Ziemi Zawkrzeńskiej. W odległości 6 km na północ od Mławy, we wsi Uniszki Zawadzkie, znajduje się Mauzoleum Żołnierzy Września 1939 roku. Od 1999 r. stanowi stolicę powiatu w województwie mazowieckim.

Nota bibliograficzna

  • Grochowski A., Miecznik P., Nowakowski M., Najciekawsze zabytki Mławy, Mława 2012.
  • Juszkiewicz R., Mława – jej dzieje (lata 1914–1939), Mława 2004.
  • Mława, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, W. Walewski, F. Sulimierski, t. 6: Malczyce Netreba, Warszawa 1885, s. 528.
  • Staszewski D., Mława: opis historyczny, Warszawa 1907.

Pokaż przypisy

Ukryj przypisy

[1.1] Mława, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, W. Walewski, F. Sulimierski, t. 6: Malczyce Netreba, Warszawa 1885, s. 528.

[1.2] Mława, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, W. Walewski, F. Sulimierski, t. 6: Malczyce – Netreba, Warszawa 1885, s. 528.

[1.3] Mława, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. B. Chlebowski, W. Walewski, F. Sulimierski, t. 6: Malczyce – Netreba, Warszawa 1885, s. 528.

[1.4] Szerzej patrz: Zalewski W., Aksamitowski A., Mława 1939, Warszawa 1996.

Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować. Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@polin.pl

Galeria

Więcej