Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 78 205 899 zn. | 94777 zdjęcia | 886 wideo | 118 audio | 1949 miejscowości

ARTYKUŁ ZWERYFIKOWANY

Osada Międzyrzec została założona najprawdopodobniej jeszcze przed 1174 rokiem. W 1390 r. Abraham Chamiec otrzymał ją od króla Władysława Jagiełły. Źródła podają kilka dat lokacji: 1434, ok. 1455, 1477. Miasto, położone przy szlaku handlowym łączącym Brześć z Łukowem, posiadające własną komorę celną, rozwijało się szybko. W 1486 r. ówczesny właściciel dóbr międzyrzeckich Jan Nassutowicz erygował tu kościół i uzyskał przywilej królewski na jarmarki i targi. Od 1520 r. w mieście osiedlali się Żydzi[1.1].

Od 1598 r. w Międzyrzecu działała jedyna na tych terenach warzelnia soli. Produkowano też piwo, sprzedawane potem w Brześciu i Lublinie. W XVIII w. rozwinął się przemysł szczeciniarski, a wraz z nim międzynarodowy handel jego produktami. Rozwój ośrodka hamowały jednak pożary, powodzie i epidemie, a także wojny. W 1648 r. Międzyrzec padł ofiarą napaści kozaków Chmielnickiego. W latach 1655–1657 oraz w 1706 i 1708 r. najeżdżali go Szwedzi, a w 1660 r. wojska moskiewskie.

Dobra międzyrzeckie często zmieniały właściciela. Początkowo należały do Sapiehów, a następnie do Zbaraskich, Tęczyńskich, Kiszków, Daniłłowiczów, Opalińskich, Lubomirskich, Sieniawskich, Czartoryskich oraz Potockich. Na przełomie XVIII i XIX w. Międzyrzec stał się ośrodkiem unitów, pozostających pod protektoratem rodu Czartoryskich. W 1772 r. August Aleksander Czartoryski ufundował cerkiew unicką pw. św. Piotra i Pawła. W 1795 r., po III rozbiorze Polski, miasto znalazło się w zaborze austriackim, a po Kongresie Wiedeńskim, który odbył się w 1815 r. – weszło w skład powstałego wówczas Królestwa Polskiego. Po upadku powstania styczniowego w 1864 r., w Międzyrzecu, podobnie jak na całym Podlasiu, nasiliła się polityka rusyfikacyjna. W ramach represji dwie cerkwie unickie, erygowane jeszcze w XVI w., zostały przekształcone w cerkwie prawosławne (1875).

Ogromny wpływ na rozwój miasta wywarło otwarcie w 1867 r. stacji kolejowej na Drodze Żelaznej Warszawsko-Terespolskiej. Także w okresie międzywojennym Międzyrzec rozwijał się dynamicznie zarówno pod względem gospodarczym, jak i demograficznym. Żydowska społeczność miasta stanowiła wówczas ok. 74–78% ogółu mieszkańców[1.2]. Istniały liczne zakłady zajmujące się przetwórstwem szczeciny, a także garbarnie, młyny parowe oraz gorzelnia. Rozwijał się przemysł, m. in. wytwórnia win owocowych, fabryka maszyn rolniczych oraz fabryka mączki kostnej. Przez cały czas istniała Ordynacja Międzyrzecka, formalnie zlikwidowana dopiero w 1945 roku.

Na początku września 1939 r. (po wybuchu II wojny światowej), miasto zostało zbombardowane przez lotnictwo niemieckie. Po napaści ZSRS na Polskę (17.09.1939) z rąk niemiekich przejęła je Armia Czerwona. Po wycofaniu się Sowietów za Bug (po 10 dniach) w październiku 1939 r. do Międzyrzeca ponownie wkroczyli Niemcy; rozpoczęła się okupacja niemiecka. Od 1940 r. trwały wywózki Żydów – początkowo do obozów pracy, następnie, od 1942 r. do obozów zagłady. W 1942 r. utworzono też obozy jenieckie dla żołnierzy radzieckich, a później włoskich. Miasto zostało zajęte 26.07.1944 r. przez Armię Czerwoną, przy współudziale żołnierzy z Armii Krajowej.

Zającie miasta przez Sowietów spodowało aresztowania i wywózki do Rosji żołnierzy Armii Krajowej (od 13.08.1944). Pomimo to, przetrwał tu silny ruch oporu, m. in. uczniowska organizacja ZEW, znana z próby wykolejenia pociągu Moskwa – Berlin (30.06.1952). Po 1945 r. Międzyrzec Podlaski należał do województwa lubelskiego. W okresie 1975–1998 wchodził w skład województwa bialskopodlaskiego. Od 1999 r. jest siedzibą gminy w powiecie bialskim województwa lubelskiego.

Nota bibliograficzna

  • Demidowicz T., Z dziejów miasta Międzyrzeca Podlaskiego: studium o ustroju i układzie przestrzennym, b. m. w. 1993.
  • Geresz J., Międzyrzec Podlaski: dzieje miasta i okolic, Biała Podlaska – Międzyrzec Podlaski 1995.
  • Teodorowicz N. I., Goroda Radin i Meżiriecze Siedleckoj gubernii: istoriceskij oczierk, Siedlec 1905.

Pokaż przypisy

Ukryj przypisy

[1.1] Trzciński A., Śladami zabytków kultury żydowskiej na Lubelszczyźnie, Lublin 1990, s. 29.

[1.2] Trzciński A., Sobota J., Cmentarze żydowskie w Międzyrzecu Podlaskim, Lublin 2009, s. 42-44.

Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować. Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@polin.pl

Galeria