Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 87 278 784 zn. | 94936 zdjęcia | 879 wideo | 118 audio | 1889 miejscowości

ARTYKUŁ ZWERYFIKOWANY

Lata trzydzieste XX w. minęły we Lwowie pod znakiem energicznego rozwoju aktywności społeczności żydowskiej, choć w miarę upływu czasu dochodziło do coraz częstszych incydentów o charakterze antysemickim. Do większych wystąpień doszło w czerwcu 1929 r. oraz listopadzie 1932 roku. Trwały charakter tego typu konflikty zyskały po 1935 r., przejawiały się zwłaszcza w środowisku uniwersyteckim, chociażby w postaci tzw. getta ławkowego. Środowisko żydowskie starało się przeciwstawiać rosnącej fali antysemityzmu, m.in. gmina lwowska jako jedyna ogłosiła całkowity bojkot hitlerowskich Niemiec.

Lwów został zajęty przez wojska radzieckie 22 września 1939 roku. Hasła zniesienia prywatnej własności i stworzenia społeczeństwa bezklasowego trafiały do wyobraźni ludzi z najniższych warstw społecznych, również żydowskich[6.1]. Stąd głównie brało się neutralne lub czasem przyjazne przyjęcie, z jakim na ogół spotykały się nowe władze w środowisku lwowskich Żydów, co z kolei dało asumpt do wzmożenia się antagonizmu polsko-żydowskiego i ukraińsko-żydowskiego[6.2]. To nastawienie zmieniało się wraz z krzepnięciem władzy sowieckiej we Lwowie, likwidacją i nacjonalizacją przedsiębiorstw żydowskich, wprowadzeniem zakazu działania żydowskich partii politycznych, oraz rosnącą falą mordów, dokonywanych przez NKWD na przedstawicielach inteligencji[6.3].

Wojska radzieckie wycofały się ze Lwowa 30.06.1941 roku. W ich miejsce niemal natychmiast pojawiły się oddziały niemieckie. Zmiana okupanta wywołała erupcję nienawiści w stosunku do Żydów, których powszechnie posądzano o współpracę ze stroną radziecką. Na terenie niemalże całej Galicji Wschodniej dochodziło do pogromów żydowskich, w samym zaś Lwowie przedstawiciele najniższych warstw polskich i ukraińskich prowokowali starcia z miejscową ludnością żydowską, podjudzani niemiecką propagandą, oskarżającą Żydów o dokonywanie zbrodni na ludności polskiej i ukraińskiej w okresie okupacji sowieckiej[6.4]. Niemiecki okupant kierował Żydów do najcięższych i najbardziej poniżających prac porządkowych, mycia zwłok, zbierania rozbitego szkła itp. Rozpoczęto również akcję zorganizowanego mordowania Żydów, wykonywaną przez Einsatzkommando oraz rzadziej – przez milicję ukraińską. Żydzi zostali objęci różnego rodzaju ograniczeniami, np. zezwolono im na dokonywanie zakupów w sklepach tylko w określonych godzinach – od 15.00 do 17.00, wydzielono sklepy, restauracje i kawiarnie, w których mogli przebywać oraz zakazano wstępu do parków, kąpielisk, kin i teatrów[6.5].

W dziele eksterminacji i szykanowania Żydów, okupantowi niemieckiemu pomagała milicja ukraińska, zorganizowana po zajęciu okolicznych terenów[6.6]. Już 1 lipca 1941 r. nacjonaliści ukraińscy zorganizowali pogrom ludności żydowskiej we Lwowie[6.7]. Żydów łapano na ulicy, wyciągano z mieszkań i zabijano. Wielu zgromadzono w koszarach na Zamarstynowie i tam zamordowano[6.8]. W czasie największego pogromu, trwającego od 25 do 28 lipca 1941 r., zamordowano ponad 2000 Żydów[6.9]. Rozpoczęto również grabież, często dokonywaną przez żołnierzy niemieckich na własną rękę, jak również oficjalnie –  na lwowskich Żydów nałożono kontrybucję w wysokości 20 milionów rubli. Do czasu wpłacenia żądanej sumy uwięziono około 1 tys. żydowskich zakładników, których następnie zamordowano już po otrzymaniu kontrybucji. Kolejnym krokiem było wysadzenie w powietrze i spalenie lwowskich synagog: Wielkiej przy ul. Boimów, przy ul. Sykstuskiej, Złotej Róży oraz Tempel przy ul. Żółkiewskiej[6.10].

Pokaż przypisy

Ukryj przypisy

[6.1] Honigsman J., Zagłada Żydów lwowskich (19411944), Warszawa 2007, s. 22.

[6.2] Hryciuk G., Polacy we Lwowie 19391944. Życie codzienne, Warszawa 2000, ss. 156–157.

[6.3] Honigsman J., Zagłada Żydów lwowskich (19411944), Warszawa 2007, s. 23.

[6.4] Friedmann F., Zagłada Żydów lwowskich, Łódź 1945, s. 6.

[6.5] Hryciuk G., Polacy we Lwowie 19391944. Życie codzienne, Warszawa 2000, ss. 204–205.

[6.6] Friedmann F., Zagłada Żydów lwowskich, Łódź 1945, ss. 6–7

[6.7] Szerzej o tym pogromie pisze Edmund Kessler w swoich wspomnieniach: E. Kessler, Przeżyć Holokaust we Lwowie, Warszawa 2007, ss. 50–52.

[6.8] Berenstein T., Eksterminacja ludności żydowskiej w dystrykcie Galicja (19411943), „Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego” 1967, nr 61, tab. 2, poz.1.

[6.9] Honigsman J., Zagłada Żydów lwowskich (19411944), Warszawa 2007, s. 31.

[6.10] Katzmann F., Rozwiązanie kwestii żydowskiej w Dystrykcie Galicja, Warszawa 2001, s. 9.

Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować.Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@jewishmuseum.org.pl

Galeria