Historia miejscowości
Informacje o mieście – Polska / lubelskie
Początki osadnictwa na terenie dzisiejszego Lublina sięgają VI–VII wieku. Początki dzisiejszego miasta łączą się z powstałą w XI wieku targową osadą Czwartek. W XII i XIII wieku, dzięki zorientowanej na wschód polityce książąt piastowskich, ta peryferyjna osada stopniowo zyskiwała na znaczeniu. Wkrótce stała się ona nie tylko ważnym punktem szlaku handlowego prowadzącego znad Morza Czarnego do Europy Zachodniej i krajów Nadbałtyckich, ale też przygranicznym ośrodkiem władzy państwowej i kościelnej.
W XII wieku istniał tu już gród obronny o istotnym znaczeniu strategicznym, zaś na przełomie XII i XIII wieku obok osady targowej i grodu, w północno-wschodniej części wzgórza staromiejskiego zaczęła rozwijać się nowa osada mieszkalna. W 1317 roku król Władysław Łokietek dokonał lokacji miasta ma prawie magdeburskim[1.1]. Po zniszczeniu miasta przez Tatarów w 1341 roku, Lublin został otoczony murami obronnymi.
W XIV wieku, liczące ok. 1 tys. mieszkańców miasto stało się ośrodkiem o dużym znaczeniu gospodarczym, politycznym i kulturalnym. Prawdopodobnie już w XIV wieku, a z całą pewnością w XVI wieku masowo osiedlali się w Lublinie kupcy i rzemieślnicy żydowscy, biorąc aktywny udział w rozwoju ekonomicznym miasta.
Handlowy charakter Lublina, jak też jego specyficzne położenie geograficzne, zapewniające kontakty zarówno z kulturą wschodniej, jak i zachodniej części Europy, ukształtowały oblicze miasta jako ośrodka wieloetnicznego i wielowyznaniowego. Obok Polaków, Litwinów, Rusinów, Ormian i Żydów, w mieście mieszkali także kupcy z Europy Zachodniej. Przenikające się wpływy wschodu i zachodu znalazły swoje odzwierciedlenie w lokalnych tradycjach, a przede wszystkim w formach architektury, m.in. w gotyckiej kaplicy zamkowej pokrytej malowidłami w stylu rusko-bizantyńskim, a także w licznych wpływach architektonicznych renesansu włoskiego i niderlandzkiego w późniejszym okresie.
Wielkie znaczenie dla rozwoju miasta miała unia polsko-litewska zawarta w 1389 roku. Lublin znalazł się w ten sposób na szlaku łączącym dwie stolice państwa Jagiellonów, tj. Wilno i Kraków, zaś mieszczanie lubelscy otrzymali prawo wolnego handlu na Litwie. W 1447 roku miasto zostało niemal doszczętnie zniszczone przez pożar, zaś król Kazimierz Jagiellończyk, chcąc pomóc zasłużonym dla dynastii Jagiellonów mieszczanom, zwolnił ich z wielu podatków. W 1448 roku nadał on Lublinowi prawo organizowania trzech dodatkowych jarmarków rocznie[1.2]. W 1474 roku – miasto stało się stolicą województwa. W 1569 roku w Lublinie zawarto unię łączącą Koronę polską z Wielkim Księstwem Litewskim w jedno państwo.
W XV i XVI wieku, dzięki międzynarodowym kontaktom handlowym, postępującemu rozwojowi gospodarczemu i tolerancji religijnej, miasto przeżywało okres dynamicznego rozwoju i bogacenia się. W 1524 roku liczyło ok. 4,5 tys. mieszkańców, zaś w połowie lat 70. XVI wieku – już niemal 9 tys. Na organizowane w Lublinie wielkie jarmarki zjeżdżali się kupcy z całej Europy, m.in. z Niemiec, Włoch, Francji, Węgier, Mołdawii, Cypru, Litwy, Rusi, Persji i Turcji.
W połowie XVI wieku przez miasto przetoczyła się głęboka fala reformacji. Od 1562 roku istniał tu zbór kalwiński, w mieście pojawili się też radykalni arianie, czyniąc z Lublina ważny ośrodek tego wyznania w Rzeczypospolitej. Wkrótce do miasta sprowadzono jezuitów, mających chronić mieszkających tu katolików przed wpływami dynamicznie rozwijającego się protestantyzmu.
Na przełomie XVI i XVII wieku Lublin słynął także z wysokiego poziomu kultury materialnej i duchowej. Bywali tu najwybitniejsi poeci – Mikołaj Rej i Jan Kochanowski, historyk i kronikarz Marcin Kromer, a także autor „Dworzanina Polskiego” – Łukasz Górnicki. Znanym literatem był także jeden z burmistrzów ówczesnego Lublina – Sebastian Fabian Klonowic. W mieście mieszkało wielu wybitnych uczonych, m.in. rektor uniwersytetu w Bazylei Marcin Chmielnicki oraz wybitny profesor medycyny Jan Chrzciciel Montana, zaś zamożni mieszczanie lubelscy wysyłali swoich synów na zagraniczne studia[1.3].
Pokaż przypisy
Ukryj przypisy
[1.1] K. Zieliński, Z dziejów miasta i lubelskich Żydów [w:] Jerozolima Królestwa Polskiego. Opowieść o Żydach Lubelskich, Lublin 2008, s. 9-10.
[1.2] R. Kuwałek, Lublin. Szkic z dziejów i kultury miasta, [w:] B. Nowak (red.), Lublin. Przewodnik, Lublin 2000, s. 318.
[1.3] R. Kuwałek, Lublin. Szkic z dziejów..., s. 326-327.
Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować.Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@jewishmuseum.org.pl
