Zamek - więzienie śledcze policji bezpieczeństwa i służby bezpieczeństwa dystryktu lubelskiego
Jesienią 1939 roku Zamek Lubelski został przeznaczony na więzienie śledcze policji bezpieczeństwa i służby bezpieczeństwa dystryktu lubelskiego. Było to centralne więzienie dystryktu lubelskiego, do którego kierowano mieszkańców Lublina oraz innych miast regionu, między innymi z Chełma, Izbicy, Kazimierza Dolnego, Radzynia Podlaskiego.
Więźniami byli głównie obywatele polscy, Niemcy, Rosjanie, Ukraińcy. Znaczną grupę stanowiły osoby pochodzenia żydowskiego. Początkowo byli to Żydzi aresztowani za drobne wykroczenia przeciwko zarządzeniom władz okupacyjnych lub podejrzani o działalność konspiracyjną. Do tych ostatnich należała m. in. Bela Szapiro, bundowiec i radna Lublina. Po likwidacji getta w Lublinie, na Zamek trafiło wielu Żydów ukrywających się na terenie miasta lub próbujących ucieczki. Później osadzono tu grupę żydowskich specjalistów różnych profesji, wyselekcjonowanych przez Niemców z getta na Majdanie Tatarskim oraz obozu pracy przy ul. Lipowej.
W celach mogących pomieścić około 700 osób, przetrzymywano przeciętnie około 2.500 więźniów. Przepełnienie cel w połączeniu z wilgocią, niewystarczającymi racjami żywnościowymi, nieodpowiednią infrastrukturą sanitarną powodowało wysoką zachorowalność - między innymi na tyfus, dur brzuszny, czerwonkę - oraz śmiertelność. Aresztanci byli wykorzystywani do różnych prac na rzecz okupanta: w warsztatach urządzonych w Oddziale III aresztu na Zamku oraz na terenie miasta.
Więźniowie byli przesłuchiwani w Areszcie Wydziału IV Gestapo Urzędu Komendanta Policji Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa Dystryktu Lubelskiego przy ul. Uniwersyteckiej 3. W trakcie "badań" aresztowani byli poddawani drastycznym torturom: biciu przy wykorzystaniu przeróżnych narzędzi, duszeniu, rażeniu prądem. W wyniku odniesionych uszkodzeń ciała, wielu przesłuchiwanych zmarło.
Na terenie Zamku naziści dokonywali licznych egzekucji przez rozstrzelanie. Część wyroków wykonano przez powieszenie. Więźniowie byli mordowani także poza Zamkiem, między innymi w Lublinie przy ul. Lubartowskiej, przy ul. Lipowej, na cmentarzu przy ulicy Unickiej, na Kalinowszczyźnie, przy moście na Bystrzycy, na Górkach Czechowskich; w Bełżycach, Krępcu, Jabłonnie, Kurowie i Puławach. Więźniowie byli również wywożeni do obozów koncentracyjnych, między innymi na Majdanek, do Oświęcimia, Sachsenhausen, Ravensbrueck, Buchenwaldu, Stutthofu.
Areszt funkcjonował niemal do chwili zajęcia Lublina przez Armię Czerwoną. W dniach 19 lipca oraz w nocy z 21 na 22 lipca 1944 r. naziści wywieźli z Zamku około 1.150 więźniów i zamordowali ich na terenie obozu na Majdanku. W dniu 22 lipca 1944 r. Niemcy przystąpili do egzekucji pozostałych więźniów, wśród których było około 150-200 osób pochodzenia żydowskiego. Byli to specjaliści z różnych branż, zatrzymani przez Gestapo ze względu na ich kwalifikacje. Początkowo więźniów wyprowadzano na dziedziniec zamkowy i tam zabijano seriami z broni maszynowej. Potem przystąpiono do rzezi w celach. W pospiesznie opuszczonym przez Niemców Zamku zostały ciała pomordowanych oraz kilkuset więźniów, którym dane było przeżyć masakrę.
Od sierpnia 1944 do stycznia 1954 r. na Zamku funkcjonowało więzienie karno-śledcze, podlegające NKWD, a następnie UBP. Także w tym okresie wśród więźniów byli Żydzi. Osoby pochodzenia żydowskiego znajdowały się również wśród funkcjonariuszy więzienia.
Bibliografia:
Praca zbiorowa pod red. Czesława Pilichowskiego „Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich 1939-1945. Informator encyklopedyczny”, Warszawa 1979 r.
Robert Kuwałek "Miejsca żydowskie" - http://www.jews-lublin.pl/?page_id=82
Zygmunt Mańkowski "Wspomnienia więźniów Zamku Lubelskiego", Warszawa 1984
Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować.Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@jewishmuseum.org.pl
Lokalizacja
- GPS:
- 51.2505° N / 22.5722° E
51°15'01" N / 22°34'20" E
Lokalizacja dokładna
