Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 87 278 784 zn. | 93089 zdjęcia | 879 wideo | 118 audio | 1888 miejscowości

ARTYKUŁ ZWERYFIKOWANY

W lipcu 1423 r. król Władysław II Jagiełło podpisał przywilej lokacyjny dla Łódzi, ówcześnie wsi, będącej własnością biskupów kujawskich. Nowe miasto, leżące w województwie łęczyckim, przez pierwsze cztery wieki swoich dziejów pozostawało małym ośrodkiem handlu i drobnego rzemiosła. Po II rozbiorze Rzeczypospolitej Łódź znalazła się w 1793 r. granicach zaboru pruskiego (Prusy Południowe). Zaborcy odebrali ją biskupom i próbowali pozbawić praw miejskich. W 1807 r. po pokoju tylżyckim miejscowość weszła w obręb Księstwa Warszawskiego (departament warszawski).

Rok 1815 i powstanie Królestwa Polskiego dały nowe szanse miastu. Możliwości rozwoju dodatkowo zwiększało korzystne położenie na szlaku Włocławek–Łęczyca–Piotrków. W okolicy powstawały, wraz z napływem osadników niemieckich, pierwsze osady włókiennicze, jak Ozorków i Aleksandrów. W 1820 r. Łódź jeszcze miała charakter miasta rolniczego, ale już powoli znajdowała się pod wpływem przeobrażeń gospodarczych.

Wkrótce zaliczona do osad fabrycznych, została objęta dekretem dotyczącym zasad lokacyjnych, kompetencji urzędów i rozmiarów kredytów państwowych. Autorem dekretu był Rajmund Rembeliński, prezes Komisji Województwa Mazowieckiego. Rembeliński odwiedził kilkanaście osad i opracował projekt „w przedmiocie zaprowadzenia fabryk sukienniczych", który stał się podstawą do wydania dekretu z września1820 r., na mocy którego kilka ośrodków przekształcono w miasta fabryczne. Wśród nich były: Łódź, Gostynin, Dąbie, Łęczyca, Zgierz i Przedecz.

W Łodzi dekret ten zezwolił na utworzenie na południe od Starego Miasta w 1820 r. osady sukienniczej Nowe Miasto, a w 1823 r. osady lniano-bawełnianej Łódka. Stary trakt piotrkowski przemianowano na ul. Piotrkowską, która połączyła te trzy osady. W pierwszych latach Łódź rozwijała się powoli. Zdecydowanie wyprzedzał ją pobliski Zgierz, położony na trakcie warszawsko-kaliskim, w którym zaczął dominować przemysł lniany i wełniany. Łódź miała już wkrótce stać się centrum przemysłu bawełnianego. Jej korzystne położenie nad rzeczkami Łódką i Bałutką przyspieszyło rozwój miasta i przemysłu, którego dynamiczny  wzrost datuje się na lata 30. i 40. XIX w. W latach 1835–1837 powstaje w mieście „Biała Fabryka” Ludwika Geyera przy ul. Piotrkowskiej. Była to jedna z pierwszych mechanicznych przędzalni bawełnianych w mieście (obecnie mieści się w niej Muzeum Włókiennictwa).

Wraz ze zwiększającą się liczbą fabryk i mniejszych zakładów, wzrastała liczba domów i mieszkańców. Osiedlali się tutaj Niemcy, Polacy, Żydzi i Rosjanie. W 1851 r. zniesiona zostaje granica celna z Rosją, a Anglia zniosła zakaz wywozu maszyn przędzalniczych. W 1866 r. uruchomiono stałe połączenie kolejowe, co wydatnie przyczyniło się do szybszego rozwoju Łodzi. W 1898 r. uruchomiono pierwszą w Królestwie Polskim elektryczną linie tramwajową. Wszystkie te czynniki otworzyły przed łódzkim przemysłem włókienniczym nowe możliwości. W latach 40. XIX w. powstało w Łodzi kilka dużych zakładów przemysłowych: tkalnia bawełny Józefa Richtera, mechaniczne przędzalnie bawełny Dawida Lande, Ludwika Grohmana i Abrama Prussaka. W latach 50. XIX w. kolejne fabryki założyli: Jakub Petters, Szaja Rosenblatt, Franciszek Kinderman oraz łódzki „król bawełny” — Karol Scheibler. Rozwojowi przemysłu towarzyszył wzrost liczby ludności. Rozwijający się przemysł zaczął przyciągać rzemieślników z mniejszych miast oraz fabrykantów z całego kraju, a nawet z zagranicy. Na terenie miasta zaczęły także powstawać „królestwa przemysłowe” —  wielkie kompleksy przemysłowe, z rezydencją właściciela i często domami robotników. Do najokazalszych zaliczały się należące do Karola Scheiblera, Izraela K. Poznańskiego i Ludwika Grohmana.

Łódź była miastem kontrastów. Skrajna bieda sąsiadowała z niewyobrażalnym bogactwem. Z jednej strony miasto imponowało otwarciem na wszelkie innowacje techniczne, a z drugiej uderzały zaniedbania w sferze infrastruktury miejskiej. Brakowało ulic dostosowanych do potrzeb wielkomiejskich (główną ul. Piotrkowską wybrukowano dopiero w 1865 r.). Większość ulic tonęła w błocie, nie było wodociągów ani kanalizacji. Jednocześnie w 1869 r. powstała w Łodzi gazownia miejska i założono oświetlenie przy głównych ulicach. W 1873 r. uruchomiono pierwsze linie telefoniczne, w 1907 r. powstała elektrownia miejska, dzięki której zaczęto instalować oświetlenie w domach. Wszystko to powodowało, że Łódź otrzymała miano „polskiego Manchesteru” przy jednoczesnej opinii „złego miasta”. Podczas rewolucji 1905 r. w Łodzi doszło najpoważniejszych wystąpień robotniczych w Królestwie.

Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować.Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@jewishmuseum.org.pl

Galeria