Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 85 650 857 zn. | 95749 zdjęcia | 879 wideo | 118 audio | 1888 miejscowości

Szpital Żydowski (ul. Skawińska 8)

Zabytki – Zabytki kultury materialnej
Polska / małopolskie

ARTYKUŁ ZWERYFIKOWANY

Szpital Żydowski mieścił się na krakowskim Kazimierzu, przy ul. Skawińskiej 8, w obszernym ogrodzie z elewacją frontową zwróconą od północnej strony. Od wschodu sąsiaduje z terenem klasztornym braci albertynów, pod południa z posesjami przy ul. Adama Chmielowskiego.

Murowany budynek został zbudowany na planie prostokąta w stylu neoromańskim. Posiada cechy eklektyczne. Jest zwrócony ku północy. Jego skrzydła są usytuowane osiowo po bokach. Wschodnie skrzydła są trójosiowe. Elewacje od strony skrzydeł wschodnich i zachodnich są pięcioosiowe. Okna na skrzydłach są zamknięte półkoliście. Układ wnętrz jest dwutraktowy. Elewacja frontowa ośmioosiowa, z wydatnym dwuosiowym ryzalitem środkowym. Pod okapem dachu umiejscowiony jest gzyms wsparty na konsolach. Dachy mają charakter dwuspadowy[1.1].

Najstarsza wzmianka o szpitalu żydowskim w sąsiedztwie starego Collegium Physicum pochodzi z 1469 roku. Kolejna, z 1808 r. dotyczy szpitala na Podbrzeziu, stanowiącego własność bractwa pogrzebowego Bikur Cholim. W 1821 r. Gmina Żydowska zakupiła od magistratu Kazimierza dom z ogrodem przy ul. Skawińskiej. Od 1846 r. dokonano szeregu zapisów testamentowych na rzecz przyszłego szpitala. Budowę rozpoczęto wreszcie w 1861 r., z inicjatywy dr Józefa Oettingera (1818–1895), absolwenta Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autorem projektu był architekt Antoni Stacherski, a zakończenie prac nastąpiło w 1866 r. Przed wybuchem pierwszej wojny światowej szpital posiadał kilka oddziałów i ambulatoriów specjalistycznych. W 1914 r. placówka została przejęta przez austriacko-węgierskie władze wojskowe, w wyniku czego zamieniono ją na szpital dla zakaźnie chorych żołnierzy. W latach 1914–1918 światowej gmach został znacznie zniszczony.

Po zakończeniu działań wojennych, dzięki staraniom gminy szpital wyremontowano i powiększono poprzez wybudowanie drugiego piętra. W jego pomieszczeniach, poza działalnością medyczną funkcjonowały także agendy i archiwum gminy żydowskiej (przechowywano tutaj cenne archiwum gminy z aktami i drukami od XVI w.). Od 1911 r. mieściła się tutaj także siedziba krakowskiej Kongregacji Wyznania Mojżeszowego. Szpital utrzymywał się z dotacji Senatu, opłat za leczenie i datków dobrowolnych . W okresie międzywojennym wyposażono go w nowoczesny sprzęt medyczny. Był jeszcze kilkakrotnie przebudowywany (m.in. w latach 1922–1927 według projektu Zygmunta Prokesza oraz w 1929 r. według projektu J. Weinbergena). Najszerzej zakrojone prace przeprowadzono w latach 1937–1939, kiedy dobudowano wschodnie skrzydło i bóżnicę szpitalną.

Na początku wojny placówka została ograbiona przez Niemców, ale w końcu października 1939 r. ponownie funkcjonowała. W 1941 r. szpital został przeniesiony do budynku przy ul. Józefińskiej, gdzie działał do momentu likwidacji getta w marcu 1943 roku.

Po wojnie gmach szpitala przy ul. Skawińskiej 8 nadal użytkowany jest przez służbę zdrowia. Obecnie mieszczą się w nim: klinika Instytutu Medycyny Wewnętrznej Akademii Medycznej w Krakowie, przychodnia Szpitala im. Gabriela Narutowicza, przychodnia przeciwgruźlicza Szpitala im. dr Anki oraz dzielnicowy Zespół Opieki Zdrowotnej. Ocalałe dokumenty z archiwum przejął Żydowski Instytut Historyczny z siedzibą w Warszawie.

Pokaż przypisy

Ukryj przypisy

[1.1] Witek D., Szpital Żydowski, [w:] Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, t. 4, Miasto Kraków, cz. 6, Kazimierz i Stradom, Judaica: Bożnice, Budowle Publiczne i Cmentarze, red. I. Rejduch-Samkowa, J. Samek, Warszawa 1995, ss. 40–41.

Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować.Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@jewishmuseum.org.pl

Lokalizacja

Większa mapa

GPS:
50.0472° N / 19.9419° E
50°02'50" N / 19°56'30" E
Lokalizacja dokładna

Galeria