Historia miejscowości
Informacje o mieście – Polska / małopolskie
Pierwsze pisane wzmianki o Koszycach dotyczą uzyskania praw miejskich w 1374 r. Wydała je królowa Elżbieta Łokietkówna, sprawująca władzę w imieniu swojego niepełnoletniego syna, Ludwika Węgierskiego. Koszyce były miastem królewskim, tzw. państwowym, o lokacji wzorowanej na prawie niemieckim, tzw. magdeburskim. Miasto otrzymało przywileje zezwalające na cotygodniowy targ w poniedziałki oraz tzw. immunitet sądowy, co oznaczało wyłączenie spod władzy sądowniczej urzędników królewskich i oddanie jej w ręce dziedzicznego wójta.
Koszyce miały dogodne położenie na traktach handlowych. Nie posiadały murów obronnych. Centrum miasta stanowił prostokątny rynek z układem ulic wychodzących z jego narożników. Zabudowania były drewniane, często płonęły w pożarach stąd nie zachowały się przykłady domów z wcześniejszych wieków. Drewno było tanim i dostępnym budulcem, dostarczano go z Puszczy Niepołomickiej.
Kolejne przywileje dla Koszyc wydał król Władysław Jagiełło w 1421 r. ustanawiając jarmark w dniu św. Marii Magdaleny, czyli 22 lipca, trwający 8 dni. Zmieniono także dzień cotygodniowych targów z poniedziałku na wtorek.
W II poł. XVI w. odzyskała znaczenie Wisła jako wodny szlak handlowy, wiodący z południa na północ. Spływały nią płody rolne do Gdańska. Miało to ogromne znaczenie dla Koszyc, bo w tym okresie kwitł tu handel zbożem, a także solą sprowadzaną z Bochni. W mieście, oprócz handlu, rozwijało się rzemiosło. W 1563 r. Koszyce miały 83 domy, 13 jatek, 8 gorzelni oraz łaźnie. Pod koniec lat 70. XVI w. było tu 86 warsztatów rzemieślniczych[1.1]. Liczby te dowodzą zamożności mieszkańców.
W tamtym czasie do Koszyc dotarły także hasła reformacji, jak w wielu regionach ziem polskich, trafiając na podatny grunt. Wikariusze z koszyckiej parafii dostali z krakowskiej kapituły katedralnej polecenie rzucenia klątwy na tutejszego przywódcę reformacji, Hieronima Ossolińskiego z Włostowic.
Wiek XVII był dla Koszyc czasem upadku. W 1635 r. w mieście panowała zaraza, zabijając m.in. 40 mistrzów cechowych. W 1655 r. dotarły do miasta wojska króla Szwedzkiego Karola X Gustwa niszcząc miasto doszczętnie. Dobrze ilustruje sytuację w miasteczku spis rzemieślników z 1664 r.; było ich tylko 15, a w poprzednim wieku 5 razy więcej. Coraz więcej ludzi zajmowało się rolnictwem. W Koszycach mieszkały wówczas 432 osoby w 52 domach. Sytuacja była na tyle zła, że król Jan III Sobieski wydał przywilej, w którym zezwolił na bezpłatny wyrąb lasu w Puszczy Niepołomickiej. Odbudowywanie zrujnowanego miasteczka odbywało się bardzo powoli. Dopiero w II poł. XVIII. w. Koszyce znowu stanowiły ośrodek rzemieślniczy, zajmujący się głównie sukiennictwem. Zbudowano także karczmę i drewniany kościół. Niestety, chwilową poprawę sytuacji zniweczył w 1772 r. I rozbiór Polski. Tereny te zostały wówczas przejęte przez Austriaków, a same Koszyce stały się miastem nadgranicznym, co hamowało ich rozwój. W 1787 r. mieszkało w miasteczku 449 osób, w tym 9 Żydów.
Gdy w 1795 r. III rozbiór Polski ostatecznie wyznaczył granice, Koszyce przestały być miasteczkiem nadgranicznym, ale nie poprawiło to sytuacji materialnej ich mieszkańców. Poprawiła się ona dopiero w połowie XIX w. Należąc do kategorii miast rządowych, Koszyce znalazły się na trakcie szlaku bitego II rzędu, wybudowanego w latach 30-tych. Szlak ten prowadził z Radomia do Kielc, posiadał także odgałęzienia m.in. wiodące przez Koszyce do Krakowa. Pomimo tego, Koszyce pozostały nadal biednym miasteczkiem. Jego mieszkańcy zajmowali się głównie rolnictwem, chociaż przetrwały tradycje rzemieślnicze, głównie sukiennictwo.
Powstania, listopadowe (1830-1831) oraz styczniowe (1863), nie miały większego wpływu na te tereny, choć i tu, jak w wielu innych miejscach, organizowane były akcje pospolitego ruszenia, a Wisła stanowiła miejsce przepraw oddziałów i przerzutów broni z Galicji. Konsekwencją prób odzyskania niepodległości była m.in. całkowita unifikacja Królestwa Polskiego z Cesarstwem Rosyjskim, w wyniku czego 1869 r. odebrano wielu miastom prawa miejskie, zamieniając je w wsie i osady. Podobny los spotkał także Koszyce.
Pokaż przypisy
Ukryj przypisy
[1.1] Miasta polskie w Tysiącleciu, red. M. Sichniński, Warszawa 1965 t. 1, s. 514.
Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować.Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@jewishmuseum.org.pl
