Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 83 732 868 zn. | 94840 zdjęcia | 882 wideo | 118 audio | 1965 miejscowości

Tablica przy ul. Olsztyńskiej upamiętniająca ofiary „krwawego poniedziałku”

ARTYKUŁ ZWERYFIKOWANY

W Częstochowie przy ul. Olsztyńskiej znajduje się tablica upamiętniająca  wydarzenia tzw. „krwawego poniedziałku” 04.09.1939 roku. Została ona ufundowana przez pracowników Częstochowskich Zakładów Przemysłu Wełnianego im. Marii Koszutskiej. Pierwotnie płyta była umieszczona na betonowej podstawie na trawniku szkolnym. Później wmurowano ją w ścianę budynku szkoły po prawej stronie od wejścia. Została wykonana z jasnego marmuru. Umieszczono na niej następujący napis: „W tej okolicy dnia 4.IX.1939 r. hitlerowcy rozstrzelali 1140 Polaków”.

Niemcy zajęli Częstochowę 3 września 1939 r. i już następnego dnia pod fałszywym zarzutem, jakoby Żydzi ostrzelali niemieckich żołnierzy, rozpoczął pogrom, który trwał 3 dni. Ogółem w kilku miejscach miasta rozstrzelano ok. 990 Polaków i 150 Żydów. Pierwszą ofiarą był Naftali Tenenbojm, właściciel fabryki guzików mieszczącej się przy ul. Piłsudskiego 7, drugą – Luzer Prafart, zaś trzecią – Katz, znany częstochowski stolarz. Masowe egzekucje były połączone z licznymi przypadkami pobić, gwałtów i rabunku żydowskiego mienia. Część Żydów była wykorzystywana do pracy przymusowej[1.1].

Egzekucje miały miejsce między innymi: na placu przed ratuszem oraz na jego dziedzińcu wewnętrznym, na tyłach budynku Wydziału Technicznego Zarządu Miejskiego, na Nowym Rynku (obecnie Plac Daszyńskiego), w kościele św. Zygmunta, na ulicy Strażackiej pod fabryką Brassa, na placu przed katedrą i w samej katedrze. Aptekarz Jan Zagórski wspominał: 

„Wojska hitlerowskie po wejściu do Częstochowy rozpoczęły (...) aresztowania, przede wszystkim mężczyzn. Było sporo ofiar: strzelano, podpalono kilka domów w różnych częściach miasta. Mężczyzn wyciągano z mieszkań i spędzano na punkty zborne, głównie na ul. Mirowską, przy kościele św. Zygmunta. Stamtąd po zrewidowaniu popędzono wszystkich na Zawodzie do więzienia, które jednak tak już było przepełnione, że nie mogło przyjąć ani jednego człowieka. Popędzono nas z powrotem inną drogą między płonącymi budynkami na plac katedralny, który przedtem zdążono otoczyć wojskiem z karabinami maszynowymi. Staliśmy kilkanaście minut, nim przyszedł zawezwany przez Niemców ks. Wróblewski i otworzył katedrę. Czekałem na ten moment z niecierpliwością, bo czułem, że w tej sytuacji wojsko może otworzyć ogień. l tak się w ostatniej chwili stało. Ja zdążyłem wejść do kościoła, gdy zaterkotał karabin maszynowy. Ile osób zostało zabitych lub rannych, nie wiem, widziałem jedynie, że tuż za mną otrzymało postrzały dwu mężczyzn, w tym pracownik apteki na Starym Rynku”[1.2].

Do katedry trafił również sekretarz Sądu Grodzkiego w Częstochowie, Zygmunt Krupski i tak wspominał:

„Zaprowadzili nas na plac przed katedrę. Wezwali ks. prałata Wróblewskiego i polecili mu, krzycząc, by katedrę otworzył. Ksiądz wzbraniał się, lecz pod groźbą Niemców wreszcie ją otworzył. Ja byłem w czołówce i jako jeden z pierwszych wszedłem do Katedry, lecz zaraz po wejściu słyszałem strzały na placu i tłum począł pchać się do wnętrza. Od wbiegających ludzi dowiedziałem się, że Niemcy strzelają do ludzi. Po umieszczeniu nas w Katedrze, Niemcy w ciągu nocy kilka razy wchodzili i bez powodu strzelali z krótkiej broni. Zauważyłem kilkunastu zabitych i rannych”[1.3].

Więźniów zamknięto także we wspomnianym kościele św. Zygmunta, gdzie znalazł się historyk Franciszek Gollenhoffer, profesor gimnazjum Traugutta. Profesor następująco wspomniał ówczesne wydarzenia:

Pokaż przypisy

Ukryj przypisy

[1.1] Orensztajn B., Czenstochower Jidn in der nazi-epoche, [w:] Czenstochow. Najer cugab-material cum buch Czenstochower Jidn, red. Sz. D. Singer, Nju Jork 1958, s. 39.

[1.2] Cyt. za: Baranowski R., 4 września 1939: Krwawy poniedziałek Częstochowy, [w:] Stacja Częstochowa Info [online] 04.09.2008, http://stacjaczestochowa.info/aktualnosci/4-wrzesnia-1939-krwawy-poniedzialek-czestochowy/ [dostęp:  08.05.2015].

[1.3] Cyt. za: Baranowski R ., 4 września 1939: Krwawy poniedziałek Częstochowy, [w:] Stacja Częstochowa Info [online] 04.09.2008, http://stacjaczestochowa.info/aktualnosci/4-wrzesnia-1939-krwawy-poniedzialek-czestochowy/ [dostęp: 08.05.2015].

Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować. Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@polin.pl

Lokalizacja

Większa mapa

GPS:
50.8069° N / 19.1378° E
50°48'24" N / 19°08'16" E
Lokalizacja dokładna

Galeria