Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 87 278 784 zn. | 94938 zdjęcia | 879 wideo | 118 audio | 1889 miejscowości

Tablica przy ul. Olsztyńskiej upamiętniająca ofiary „krwawego poniedziałku”

W dniu 04.09.1939 r. doszło w Częstochowie do wydarzeń, nazwanych „krwawym poniedziałkiem”. Pod fałszywym zarzutem, jakoby Żydzi ostrzelali niemieckich żołnierzy, rozpoczął się pogrom, który trwał 3 dni. Ogółem w kilku miejscach miasta rozstrzelano 990 Polaków i 150 Żydów. Pierwszą ofiarą był Naftali Tanenboum, właściciel fabryki guzików mieszczącej się przy ul. Piłsudskiego 7, drugą Luzer Prafart, zaś trzecią Katz, znany częstochowski stolarz. Masowe egzekucje były połączone z licznymi przypadkami pobić, gwałtów i rabunku żydowskiego mienia. Część Żydów była wykorzystywana do pracy przymusowej[1.1].

Egzekucje miały miejsce między innymi: na placu przed ratuszem oraz na jego dziedzińcu wewnętrznym, na tyłach budynku Wydziału Technicznego Zarządu Miejskiego, na Nowym Rynku (obecnie Plac Daszyńskiego), w kościele św. Zygmunta, na ulicy Strażackiej pod fabryką Brassa, na placu przed katedrą i w samej katedrze. Aptekarz Jan Zagórski wspominał: 

„Wojska hitlerowskie po wejściu do Częstochowy rozpoczęły (...) aresztowania, przede wszystkim mężczyzn. Było sporo ofiar: strzelano, podpalono kilka domów w różnych częściach miasta. Mężczyzn wyciągano z mieszkań i spędzano na punkty zborne, głównie na ul. Mirowską, przy kościele św. Zygmunta. Stamtąd po zrewidowaniu popędzono wszystkich na Zawodzie do wiezienia, które jednak tak już było przepełnione, że nie mogło przyjąć ani jednego człowieka. Popędzono nas z powrotem inną drogą między płonącymi budynkami na plac katedralny, który przedtem zdążono otoczyć wojskiem z karabinami maszynowymi. Staliśmy kilkanaście minut, nim przyszedł zawezwany przez Niemców ks. Wróblewski i otworzył katedrę. Czekałem na ten moment z niecierpliwością, bo czułem, że w tej sytuacji wojsko może otworzyć ogień. l tak się w ostatniej chwili stało. Ja zdążyłem wejść do kościoła, gdy zaterkotał karabin maszynowy. Ile osób zostało zabitych lub rannych, nie wiem, widziałem jedynie, że tuż za mną otrzymało postrzały dwu mężczyzn, w tym pracownik apteki na Starym Rynku”[1.2].

W katedrze, znalazł się też sekretarz Sądu Grodzkiego w Częstochowie, Zygmunt Krupski:

„Zaprowadzili nas na plac przed katedrę. Wezwali ks. prałata Wróblewskiego i polecili mu, krzycząc, by katedrę otworzył. Ksiądz wzbraniał się, lecz pod groźbą Niemców wreszcie ją otworzył. Ja byłem w czołówce i jako jeden z pierwszych wszedłem do Katedry, lecz zaraz po wejściu słyszałem strzały na placu i tłum począł pchać się do wnętrza. Od wbiegających ludzi dowiedziałem się, że Niemcy strzelają do ludzi. Po umieszczeniu nas w Katedrze, Niemcy w ciągu nocy kilka razy wchodzili i bez powodu strzelali z krótkiej broni. Zauważyłem kilkunastu zabitych i rannych”[1.3].

Więźniów zamknięto także we wspomnianym kościele św. Zygmunta, gdzie znalazł się historyk Franciszek Gollenhoffer, profesor gimnazjum Traugutta. Profesor następująco wspomniał ówczesne wydarzenia:

Pokaż przypisy

Ukryj przypisy

[1.1] Orenstayn B., Destrucion. Czestochowa Jews in the Nazi Era, „Yizkor Book”, 31.12.2010, http://www.jewishgen.org/yizkor/Czestochowa/cze039.html [dostęp: 02.11.2013].

[1.2] Cyt. za: Pietrzykowski J., Cień swastyki nad Jasną Górą. Częstochowa w okresie hitlerowskiej okupacji 1939–1945, Katowice 1985; Baranowski R., 4 września 1939: Krwawy poniedziałek Częstochowy, [w:] Stacja Częstochowa Info [online] 04.09.2008, http://stacjaczestochowa.info/aktualnosci/4-wrzesnia-1939-krwawy-poniedzialek-czestochowy/ [dostęp: 14:12.2013].

[1.3] Cyt. za: Pietrzykowski J., Cień swastyki nad Jasną Górą. Częstochowa w okresie hitlerowskiej okupacji 1939–1945, Katowice 1985; 4 września 1939: Krwawy poniedziałek Częstochowy, [w:] Stacja Częstochowa Info [online] 04.09.2008, http://stacjaczestochowa.info/aktualnosci/4-wrzesnia-1939-krwawy-poniedzialek-czestochowy/ [dostęp: 14:12.2013].

Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować.Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@jewishmuseum.org.pl

Lokalizacja

Większa mapa

GPS:
50.8069° N / 19.1378° E
50°48'24" N / 19°08'16" E
Lokalizacja dokładna

Galeria