Nowa Synagoga w Częstochowie (ul. Wilsona 16)
Nowa Synagoga w Częstochowie (ul. Wilsona 16) została wybudowana w latach 1899-1909 przy ówczesnej ul. Aleksandrowskiej. Prace budowlane nadzorował komitet na czele którego stali Henryk Markusfeld i Henich Templ. Tuż obok synagogi, z inicjatywy Abrahama Bar Birnbojma powstała szkoła kantorów, z której wyszło wielu wybitnych i znanych na całym świecie kantorów. 17 stycznia 1937 r. przy synagodze otworzono Instytut Judaistyczny (w uroczystości otwarcia wziął udział senator Rzeczypospolitej H. Szor), który miał stanowić placówkę oświatowo-badawczą tworzącą zaplecze intelektualne w walce z propagandą antysemicką.
Podczas II wojny światowej już we wrześniu 1939 r. Niemcy zdewastowali i ograbili synagogę. 25 grudnia 1939 r. synagoga została spalona. Przez długie lata po wojnie zachowane były jej ruiny. W 1955 r. ówczesne władze miejskie podjęły decyzję o budowie w tym miejscu Filcharmonii Częstochowskiej.
Na gmachu Filharmonii znajduje się pamiątkowa tablica pamiątkowa z napisem w języku polskim, angielskim, hebrajskim i jidysz: "W tym miejscu wznosiła się "Nowa Synagoga", która została spalona przez hitlerowskich barbarzyńców 25.12.1939 r. Akt ten był początkiem zagłady Żydów w Częstochowie. Na szczątkach Nowej Synagogi zbudowany został gmach Państwowej Filharmonii."
W sierpniu 2007 r. podczas remontu i adaptacji piwnic filharmonii na siedzibę Częstochowskiego Stowarzyszenia Jazzowego natrafiono na pozostałości wapiennego muru, z którego została wzniesiona synagoga. W gruzie, którym najwyraźniej uzupełniano ubytki muru, pracownicy ekipy remontowej znaleźli fragment gzymsu okiennego. Przy ścianie natrafiono na zakamarek zamknięty filarem, a obok łuk konstrukcji. Całe odkrycie zostało wyeksponowane.
Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować.Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@jewishmuseum.org.pl
