Historia
Społeczność żydowska przed 1989 – Ukraina / Львівська область (obwód lwowski)
Pierwsza wzmianka o Busku (Bożesku) w kronice "Opowieść minionych lat" jest datowana na 1097 rok. Miasto znajduje się nad Bugiem, 53 km od Lwowa i 5 km od stacji kolejowej Krasne. Kiedyś było tu starosłowiańskie miasto, obecnie pozostało grodzisko. Później Busk był miastem-fortecą, z potężnymi umocnieniami i obronnym zamkiem.
Od 1100 do 1112 roku miasto należało do księcia Dawida Igorewicza i było częścią Księstwa Buskiego. Książę próbował ściągać do swojego miasta mieszkańców. Prawdopodobnie właśnie w tym okresie pojawili się pierwsi żydowscy kupcy w Busku. Później miasto przeszło na własność książąt bełskich. W 1277 r. Busk, jako posag żony, przypadł księciu mazowieckiemu Ziemowitowi.
W 1340 r. Busk razem z całą Rusią Czerwoną wszedłi w skład Królestwa Polskiego. Król Kazimierz ІІІ Wielki potwierdził Statut Kaliski, który regulował życie gmin żydowskich, także Żydów z Buska. W 1411 r. Władysław Jagiełło nadał Buskowi prawo magdeburskie.W 1484 r. król Kazimierz Jagiellończyk potwierdził prawo magdeburskie miasta i dał mu prawo do odłowu ryb.
Pierwsza dokumentalna wzmianka o Żydach w Busku jest datowana na 1454 rok. Nie była to liczna grupa. Do XVI w. nie stworzyła samodzielnej gminy, ale jako przykahałek była częścią lwowskiego kahału.
W 1499 r. król Jan Olbracht zwolnił miejscowych kupców od wodnego, mostowego i innych ceł, aby przyśpieszyć rozwój miasta.
Busk był jednym z największych miast ówczesnego województwa ruskiego. Miasto leżało między trzema rzekami: od wschodu opływał je Bug, z zachodu - Połtawa, z północnego wschodu - Słotwina. Na brzegu Słotwiny do dzisiaj jeszcze znajdują się pozostałości starego żydowskiego cmentarza.
Uwzględniając napływ ludności do Buska, oprócz Starego Rynku założono jeszcze dwa nowe - tak zwany Średni i Nowy. Odpowiednio pojawiły się również trzy dzielnicey - Stare, Nowe i Środkowe Miasto. Synagoga znajdowała się w Starym Mieście. W Środkowym Mieście znajdował się dom starosty i jego kancelaria, kościół św. Ducha, królewskie i dominikańskie młyny i kilka domów mieszczan. Natomiast w Nowym Mieście znajdował się kościół Matki Boskiej, kilka domów szlachty i kilka żydowskich. Właśnie tu znajdowało się centrum handlowe miasta. Oddzielnie stał klasztor dominikanów.
W 1510 r. król Zygmunt I zobowiązał się powoływać na urząd radnych miejskich tylko katolików. Wprowadzane zostały ograniczenia dla Żydów w całej Rzeczypospolitej, król jednak dał buskiemu kahałowi pozwolenie na budowę synagogi. Prawdopodobnie była to mała i pewnie drewniana synagoga. Buscy Żydzi musieli również wnosić coroczną opłatę w wysokości 20 florenów. W 1518 r., po najeździe tatarskim, król zwolnił na rok Żydów z płacenia podatków. Wcześniej płacili oni podatki nie w złocie, ale monetą państwową (1 floren = 30 groszy). 24 kwietnia 1564 r. król Zygmunt August potwierdził przywileje, które buskim Żydom nadał jego ojciec i znacznie je rozszerzył. Mogli oni nabywać działki oraz domy na terenie całego miasta, wznosić nowe budynki oraz je sprzedawać, zajmować się handlem detalicznym i hurtowym na terenie całej Rusi i Podola. Mogli prowadzić ubój rogacizny i handlować mięsem „w całości i w częściach”. Ponieważ ponosili ciężary na rzecz państwa i miasta na równi z innymi obywatelami, przysługiwały im takie same prawa miejskie oraz ulgi. W 1540 starostą buskim został Andrzej Górka, który starał się ograniczyć prawa mieszczan, w szczególności odnosiło się to do Żydów. W 1543 r. mieszczanie Buska rozpoczęli przeciwko niemu proces i wygrali go.
Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować.Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@jewishmuseum.org.pl
