Historia miejscowości
Informacje o mieście – Polska / podlaskie
Teren dzisiejszego Białegostoku był zasiedlony już w epoce żelaza. Szlak handlowy prowadzący znad Bałtyku w kierunku Morza Czarnego sprzyjał rozwojowi tych obszarów, pozostających przedmiotem rywalizacji pomiędzy zakonem krzyżackim, Litwą oraz książętami mazowieckimi i pruskimi. Ostatecznie, w XIV w. tereny dzisiejszego Białegostoku znalazły się pod panowaniem litewskim. Najstarszą zachowaną wzmiankę o mieście znaleźć można w dokumencie z 1426 r., na mocy którego wielki książę litewski Witold nadaje wieś o nazwie Bielszczany Stok, Maciejowi z Tykocina. W połowie XV w. wieś przeszła na własność bojara żmudzkiego Jakuba Raczki Tabutowicza, który wybudował tu pierwszy dwór. W 1547 r. dobra białostockie przeszły we władanie rodu Wiesiołowskich. W tym okresie powstał tu murowany kościół oraz pałac. W 1569 r., na mocy postanowień Unii Lubelskiej, Białystok wraz z całym Podlasiem, został włączony do Korony Polskiej. W kolejnych latach dobra białostockie wraz ze starostwem Tykocin stają się własnością hetmana polnego Stefana Czarnieckiego, by następnie wejść w posiadanie rodu Branickich.
Część badaczy sądzi iż prawa miejskie uzyskał Białystok w 1691 r. od Króla Jana III Sobieskiego, dzięki staraniom ówczesnego właściciela miasta – Stefana Mikołaja Branickiego. Przypuszcza się też, że późniejszy, zachowany do dziś dokument z dnia 1 lutego 1749 r., stwierdzający nadanie praw miejskich magdeburskich przez króla Augusta III, był jedynie potwierdzeniem przywileju nadanego wcześniej. Choć Białystok pełnił rolę ośrodka miejskiego co najmniej od poł. XVII w., prawdziwie miejski charakter zyskał on jednak dopiero w czasach, gdy właścicielem dóbr został Jan Klemens II Branicki, hetman wielki koronny, kasztelan krakowski, kontrkandydat Stanisława Augusta Poniatowskiego do tronu Rzeczypospolitej. Nowy właściciel, pragnący uczynić ze swej rezydencji „Wersal „Podlaski”, wspierał rozwój handlu i instytucji miejskich, przebudował pałac i otoczył go ogrodami. W l. 1750 – 1771, na dworze Branickich działał tu teatr, w którym występowały największe ówczesne gwiazdy operowe. W pałacu Branickich gościli królowie polscy z dynastii saskiej: August II i August III, a także późniejszy król Polski Stanisław August Poniatowski, przyszły car Rosji – Paweł, a także cesarz Austrii Józef II i przyszły król Francji Ludwik XVIII.
Po pożarze Białegostoku, jaki miał miejsce w 1753 r. Branicki przebudował miasto wg nowej koncepcji architektonicznej, odwołującej się do wzorów francuskich i niemieckich. Powstały wówczas: Ratusz Miejski, dom św. Marcina, zbrojownia, kamienica narożna, przytułek dla ubogich, plebania, a także liczne domy zajezdne. Za czasów J. K. II Branickiego powstała też w Białymstoku Wojskowa Szkoła Inżynierii i Budownictwa, Szkoła Akuszerii, a także mała szkółka parafialna. Pod koniec XVIII w. w mieście założono tzw. szkołę podwydziałową, podlegającą bezpośrednio Uniwersytetowi Wileńskiemu, przekształconą w 1802 r. w pruskie gimnazjum. W okresie tym, do miasta coraz liczniej napływali też Żydzi, którzy wspierali gospodarczy rozwój ośrodka.
Na początku XIX w., po okresie wojen Napoleońskich, w Białymstoku zaczął rozwijać się przemysł tekstylny. Osiedliło się tu wówczas spora grupa żołnierzy pochodzących z Saksonii – specjalistów od tkactwa i przędzalnictwa, którzy zakładali liczne warsztaty, wchodząc niejednokrotnie w spółki z miejscowym kapitałem żydowskim. Na przełomie XVIII i XIX w., Białystok zyskał pozycję trzeciego co do wielkości, po Moskwie i Łodzi, ośrodka produkcji włókienniczej w tej części Europy.
Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować.Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@jewishmuseum.org.pl
