Drukuj | A A A | Zgłoś problem | 86 218 807 zn. | 84210 zdjęcia | 780 wideo | 116 audio | 1921 miejscowości

Wielka Synagoga – miejsce egzekucji z okresu okupacji

ARTYKUŁ ZWERYFIKOWANY

Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej, Białystok w dniu 27 czerwca 1941 r. został zajęty przez wojska niemieckie (początek niem. okupacji miasta). Wówczas Niemcy zamknęli grupę osób pochodzenia żydowskiego w budynku Wielkiej Synagogi przy ulicy Suraskiej 1. Następnie gmach został zamknięty i podpalony, a do wnętrza wrzucono granaty. Według różnych źródeł, zginęło wówczas od około ośmiuset do dwóch tysięcy Żydów. Przebieg mordu opisuje Szymon Datner w książce Walka i Zagłada białostockiego ghetta:

„Niemcy wkraczają 27 czerwca do miasta i „debiutują”, paląc żywcem w wielkiej synagodze 800–1000 Żydów mężczyzn i chłopców, paląc Szulhojf (dzielnica wokół wielkiej synagogi) i rozstrzeliwując w masowych egzekucjach ulicznych drugi tysiąc. (...) Rzeź rozpoczęła się o godzinie 8 rano. Niemcy, podzieleni na małe oddziałki, uzbrojeni w pistolety automatyczne i granaty ręczne, rozpoczęli polowanie na Żydów na ciasnych i krętych uliczkach wokół wielkiej synagogi. Na ulicy rozgrywały się dantejskie sceny, z domów wyprowadzano Żydów, ustawiano pod murem i rozstrzeliwano. Zewsząd prowadzono nieszczęśliwców w kierunku wielkiej synagogi, która płonęła wielkim ogniem i z której dobywały się przeraźliwe krzyki. Niemcy zmuszali swe ofiary, by kolejno wpychali jeden drugiego do płonącej świątyni; opornych rozstrzeliwali, a trupy wrzucali do wnętrza. Wkrótce płonęła cała dzielnica wokół synagogi. (...) Do późnego popołudnia wleczono Żydów do płonącej synagogi, strzelano na ulicach i domach. (...) Godny zanotowania fakt wydarzył się tego „czarnego piątku” Żydów białostockich. Korzystając z chwilowej nieuwagi Niemców, otworzył dozorca bóżnicy, Polak nieznanego nazwiska[1.1], okienko w tylnej ścianie synagogi, przez które wymknęło się kilkunastu Żydów”[1.2].

W sierpniu 1995 r. w miejscu zniszczonej synagogi odsłonięto pomnik, ufundowany przez Żydów wywodzących się z Białegostoku oraz władze miasta. Ma on formę repliki zniszczonej kopuły z tablicą pamiątkową, na której widnieje napis:

Święty nasz wspaniały przybytek stał się pastwą ognia, 27 czerwca 1941 r. 2000 Żydów niemieccy mordercy spalili w nim żywcem”.

Pokaż przypisy

Ukryj przypisy

[1.1] Był to Józef Bartoszko – przyp. red.

[1.2] Datner Sz., Walka i Zagłada białostockiego ghetta, Łódź 1946.

Administrator dołożył wszelkich możliwych starań, aby prezentowane treści były prawdziwe i aktualne oraz nie naruszały praw osób trzecich,w tym praw autorskich, jednak nie może tego zagwarantować. Dlatego błędne informacje na stronie internetowej nie mogą być podstawą roszczeń. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości prosimy o kontakt na adres: sztetl@polin.pl

Lokalizacja

Większa mapa

GPS:
53.1318° N / 23.1573° E
53°07'54" N / 23°09'26" E
Lokalizacja dokładna

Galeria