Print | A A A | Report a bug | 41 732 865 chars | 94655 photos | 879 video | 118 audio | 1947 towns

Synagogues, prayer houses and others Cemeteries Sites of martyrdom Judaica in museums Andere

Summary

Province:inne / tarnopolskie (before 1939)
County:Тернопільська область [obwód tarnopolski], Збаразький район [rejon zbaraski] / zbaraski (before 1939)
Community:Збараж / Zbaraż (before 1939)
Other names:Збараж [j.ukr./ros]; זבאראזש[j.jidysz]
 
GPS:
49.6653° N / 25.7774° E
49°39'55" N / 25°46'38" E

History

Robert Kuwałek /

Widok ogólny miasteczka | Nieznany

Jews resided in Zbarazh (Pol.: Zbaraż) already at the beginning of the 16th century. The Jewish cemetery dates back to 1510, construction of the synagogue to 1537. The first document mentioning Jews and Christians inhabiting the town together dates back to 1593. The development of the Jewish Religious Council took place in the first half of the 17th century.

At the turn of the 18th and 19th centuries Zbarazh became an important Hassidic centre. Zew Wolf of Zbarazh, son of the Maggid of Zolochiv (Pol.: Złoczów), established the first Hassidic court here. He was followed by Meshullam Fayvish Halevi Heller, son of the Tsaddik from Sniatyn (Pol.: Śniatyń). In 1765 there were already 910 Jews in Zbarazh, and in 1900 as much as 2896, which constituted 35% of the total population of the town. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego (The Geographical Dictionary of the Kingdom of Poland) quotes an even higher number of Jewish residents in Zbarazh, namely 3632 out of the total of 8785. Wilhelm Feldman, eminent Polish journalist, writer, historian and critic of literature, author of Współczesna literatura polska (Modern Polish Literature) was born in Zbarazh, and grew up amongst the town assimilationist circles. Already at the age of 18, in 1886 Feldman launched an action of turning Jews into “proper citizens”, by publishing a series of texts propagating assimilation, such as Asymilatorzy, syjoniści i Polacy (Assimilationists, Zionists and Poles) and O Żargonie żydowskim (On the Jewish Jargon). In 1887 the Zbarazh Jewish community was badly affected by the great fire which swept through the town. The 20th century offered new perspectives of development to its population with the opening of the railway line Tarnopol-Zbaraż-Łanowce in 1906, which was extended to the railway junction in Szepietówka. The railway line provided the local manufacturers and artisans with new commercial outlets.

In the interwar period Zbarazh was a county town within the Tarnopol Province. In 1939 town population totalled approximately 10 thousand, including 3 thousand Jew.. The main occupations of Jews from Zbarazh were trading in mercer, livestock, timber, haberdashery, horses, grain, alcoholic beverages and various kinds of craft (tanning, tailoring, leather-stitching, shoemaking), as well as medical and legal services. In 1921 Ida Fink, the Polish-l

More

Local history

Robert Kuwałek

Zbaraż wzmiankowany był już na początku XIII wieku. W XIV–XV w. stanowił własność książąt litewskich, między innymi kniaziów Nieświckich. Syn poległego w czasie najazdów tatarskich kniazia Wasyla Nieświckiego, Semen, przejął we władanie miasto; od jego nazwy utworzył ród Zbaraskich, który był właścicielem Zbaraża aż do I połowy XVII wieku. W 1620 r. starosta krzemieniecki Krzysztof Zbaraski rozpoczął budowę zamku, który stanął w innym miejscu niż dawny zamek, wielokrotnie niszczony przez Tatarów. Jego brat Jerzy dokończył budowę warowni oraz założył w sąsiedztwie miasto, które otoczył umocnieniami. Ufundował też kościół parafialny i klasztor bernardynów. Po wygaśnięciu rodu Zbaraskich (obydwaj bracia nie mieli żon) Zbaraż przeszedł w ręce ich krewnych, książąt Wiśniowieckich.

W 1649 r. Zbaraż przeszedł do legendy, wytrzymując ponadmiesięczne oblężenie wojsk kozacko-tatarskich. Załoga polska liczyła 14 tys. żołnierzy, przeciwnik – nawet 300 tysięcy. Obroną twierdzy dowodził książę Jarema Wiśniowiecki. Bohdan Chmielnicki odszedł spod Zbaraża dopiero po podpisaniu ugody zborowskiej. Jednak przed bitwą pod Beresteczkiem Kozakom udało się na krótko zdobyć zamek zbaraski. W 1675 r. Zbaraż został z kolei zajęty przez Turków. Po najazdach Dymitrowi Wiśniowieckiemu udało się odbudować zamek i osadę, która w 1689 r. otrzymała prawa miejskie.

Pod koniec XVII w. drogą spadku Zbaraż stał się własnością Potockich. Na przełomie XVIII i XIX w. Wincenty Potocki odrestaurował zamek i uczynił z niego rezydencję, w której umieścił część swoich zbiorów kolekcjonerskich. Niestety, drogie zakupy do kolekcji oraz hulaszczy tryb życia doprowadziły go do upadku finansowego.

Historycznie, aż do czasu I rozbioru Zbaraż przynależał należał do Wołynia. Miastem galicyjskim stał się dopiero po 1772 r., kiedy Austria zajęła południową część województwa wołyńskiego, po czym włączyła ją do Galicji. Potoccy sprzedali wówczas Zbaraż ks. Jadwidze z Lubomirskich de Ligne. Zamek jednak pozostał opuszczony i ulegał ruinie.

Pod panowaniem austriackim, od 1869 r. Zbaraż był miastem powiatowym. Przez pewien czas w XIX w. funkcjonowała w nim cukrownia, zlokalizowano tu także liczne urzędy powiatowe. Mieściła się w nim siedziba starostwa, sądy, rada powiatowa, urząd pocztowy i telegraficzny, szkoła etatowa 5-klasowa męs

More

 
Support a city

Support a city

With your financial contribution towards the development of a town description, a photo documentation or other activities, you will be awarded a donation certificate.

Support a city

Gallery

More

Genealogical Indexes

Jewish Records Indexing
5,000,000 Jewish Records Available Online!

 

JewishGen
Resources for Jewish Family History

People who like this city: