History

Anna Wilk



Żydzi osiedlili się w Sułkowicach w połowie XIX w. W 1870 r., w miasteczku mieszkało 2404 osoby, w tym 53 Żydów; w 1890 r. -- 3131 osób, w tym 116 Żydów. Początkowo, Żydzi zajmowali się głównie rzemiosłem – w tym znanym w okolicy kowalstwem (np. Zimet, Baumminger). Jednakże, z początkiem XX w., po powołaniu polskiej Spółki Kowalskiej – Żydzi ostatecznie wycofali się z tego fachu. Niemniej,  jeszcze w XIX w., dzięki dobrej organizacji pracy i kontaktom handlowym, ich rola w branży kowalskiej była znaczna. Na tle walki konkurencyjnej pomiędzy Żydami a społecznością miejscową dochodziło w tym czasie do ostrych spięć – zdarzały się nawet wypadki pobicia Żydów.

Proceder dawania i odbierania roboty kowali od Żydów był następujący:

Kowale w piątek w dzień lub w sobotę wieczorem albo w poniedziałek rano pobierali narzędzia w magazynie żydowskich nakładców żelazo i koks – w ilościach przewidzianych na tydzień roboty. Po tygodniu w tych samych dniach odwozili gotowe zamówione towary i dokonywali z nakładcami rozliczeń. Podstawę ich stanowiła książka kowalska. Z obliczonego zarobku żydowski kupiec potrącał kowalowi  należność za pobrany w ciągu tygodnia surowiec i koks a także towar mąkę, kaszę, chleb.... po takim obliczeniu kowal wracał do domu z niewielką kwotą przekonany, że Żyd go oszukał”.

Dlatego prowadzone przez Żydów przedsiębiorstwa założone w latach 80. XIX w., np. J. Siesmenzweiga, J. Richtmana, A. Fischgrunda, S. Rosenbauma, M. Limeta, S. Fischgrunda, J. Fischgrunada, w latach 1916 – 1922 zostały zlikwidowane. Do 1939 r., funkcjonowało jedynie przedsiębiorstwo W. Richtmana. 

Wydaje się, że, w pierwszym okresie osadnictwa, społeczność żydowska nie została przychylnie przyjęta przez włodarzy Sułkowic. Świadczą o tym m.in. działania podejmowane przez władze gminy, mające na celu zmniejszenie swobód gospodarczych społeczności żydowskiej. W 1907 r., Rada Gminy w formie uchwały uniemożliwiła dokonanie zakupu domu Towarzystwa Kowali  – który był wystawiony na sprzedaż – w obawie by „nie dopuścić Żyda do kościołu” -- nawet kosztem wydatkowania większej kwoty z kasy Urzędu. Ostatecznie gmina, w wyniku licytacji, musiała zaciągnąć kredyt na kwotę 24 000 zł

More

More

Local history

Anna Wilk

Pierwsza wzmianka na temat Sułkowic pojawiała się w XIII w., w okresie panowania Bolesława Wstydliwego, który przekazał możnej rodzinie Radwanitów z Trzebola prawo do nadawania wsi. O istnieniu zorganizowanego osadnictwa świadczył fakt, że już w 1326 r. Sułkowice posiadały parafię. Niestety, brak jest danych na temat lokacji wsi.

Pierwsze informacje o zaludnieniu Sułkowic pochodzą z 1340 r. i podają liczbę 150 mieszkańców.  W tym czasie sułkowicka parafia była znacznie liczniejsza od sąsiedniej w Myślenicach, Harbutowicach czy Sieprawiu. Osiedlająca się tutaj ludność najczęściej wcześniej była zatrudniona przy budowie Kalwarii Zebrzydowskiej. Z XVI w. pochodzą pierwsze wzmianki o funkcjonowaniu szkoły parafialnej, jednakże prawdopodobnie swą działalność zakończyła jeszcze w czasach I Rzeczpospolitej. Ponownie szkołę uruchomiono w XIX w. Uczęszczały doń dzieci zamożniejszych mieszkańców. Zdolniejsi uczniowie byli kierowani do seminarium dla duchownych, później cześć z nich kształciła się na urzędnika lub nauczyciela. W połowie XIX w., do szkoły uczęszczało już 250 uczniów.

Od XV – XVIII w. Sułkowice administracyjnie przynależały do Starostwa Lanckorońskiego. Pod koniec XVI w Sułkowice zamieszkiwało prawdopodobnie ok. 300 osób, a pod koniec wieku XVIII – już ok. 1700.

W tym czasie źródła odnotowują istnienie we wsi wójtostwa wybranego przez wieś, a aprobowanego przez pana lanckorońskiego a później izdebnickiego. Wśród znanych wójtów wymieniana jest postać Jana Polka, Marcina Włocha, Michała Krótkiewicza.

W okresie zaborów, tereny Sułkowic należały do Austriaków. W związku z reformami cesarza Franciszka Józefa w 1866 r., w Sułkowicach powołano gminę jednowioskową, która swój status prawno – administracyjny zachowała do połowy lat 30 – tych XX w. Wybory do rady gminnej odbyły się w 1867 r., pierwszym wójtem został Stanisław Judasz. W 1870 r., w miasteczku mieszkały 2404 osoby, w tym 53 Żydów; w 1890 r., 3131 osób, w tym 116 Żydów. Była to najludniejsza wieś na terenie powiatu myślenickiego.

Do połowy XIX w., była to typowa wieś osadzona na prawie magdeburskim. Za zagrodami znajdowały się pola, a domy budowano frontem na południe. W większości zabudowania były drewniane. Centrum tworzył Rynek i przylegające doń ulice – znajdowała się tu szkoła ludowa, kościół, budynek Towa

More

Summary

Location

Anna Wilk

Gmina Sułkowice jest położona przy drodze krajowej E 52 przebiegającej przez wsie Biertowice i Krzywaczkę. Na trasie przelotowej Kraków Bielsko – Biała. Gmina położona jest na terenie powiatu myślenickiego, w województwie małopolskim. Otoczona jest lasami, wznoszącymi się na granicy gór i podgórzy części Beskidu Makowskiego.

More