Print | A A A | Report a bug | 42 194 464 chars | 95782 photos | 879 video | 118 audio | 1889 towns

Sucha Beskidzka

Polska / małopolskie

Synagogues, prayer houses and others Cemeteries Sites of martyrdom Judaica in museums Andere

Summary

Province:małopolskie / krakowskie (before 1939)
County:suski / (before 1939)
Community:Sucha Beskidzka / Sucha Beskidzka (before 1939)
Other names:Sucha [do 1965]
סוכה [j.hebrajski]
Суха-Бескидзка [j.rosyjski]
 
GPS:
49.7412° N / 19.5863° E
49°44'28" N / 19°35'10" E

Location

Anna Kępińska

Herb miasta Sucha Beskidzka | Poznaniak

Sucha Beskidzka – miasto powiatowe położone w południowej Polsce, w województwie małopolskim. Odległe 55 km na południowy zachód od Krakowa, 370 km na południowy zachód od Warszawy. Leży u ujścia rzeki Stryszawki do Skawy.

More

History

Adam Marczewski

Jarmark w Suchej. W tle widoczna karczma Lowego | nieznany

Według zachowanych dokumentów historycznych, Żydzi w okolicach Suchej Beskidzkiej pojawili się około 1820 r. Z akt pochodzących z lat 1827–1845 dowiadujemy się na przykład o dochodzeniu prowadzonym na prośbę Michała Kuliga, handlarza skór, przeciwko pachciarzowi i akcyźnikowi Wiktorowi Klapholzowi oskarżanemu o nielegalny handel skórami. Rewizja przeprowadzona w domu oskarżonego (bez wątpliwości więc Żydzi posiadali już wówczas w Suchej domy) wykazała 62 suszone i surowe skóry krowie i cielęce. Mimo iż w tym przypadku okazał się winny, paradoksalnie Klapholtz stał zwykle po stronie prawa, bowiem jako akcyźnik, czyli urzędnik dworski do którego zadań należało ściąganie akcyzy oraz pilnowanie by nie napływał alkohol nielegalny, który miał prawo rekwirować. W Suchej funkcjonował dobrze prosperujący browar należący do dóbr dworskich i wszelkie próby nielegalnego sprowadzania alkoholu z innych miejscowości lub z zagranicy karane były ze szczególną surowością. Jako akcyźnicy w latach czterdziestych XIX w. zatrudniani byli bardzo często Żydzi, miedzy innymi właśnie wspomniany Wiktor Klapholtz. Co ciekawe spisy parafialne wymieniają Żydów, jednak wyłącznie jako mieszkańców terenu parafii, a nie samej Suchej. W 1848 r. są to 3 osoby, w 1880 r. – 136.

Tutejsi Żydzi podlegali pod Żydowską Gminę Wyznaniową Żywiec-Zabłocie (powstała w 1864 r.). Obejmowała ona swym zasięgiem ten sam teren co powiat żywiecki – Bierna z Glemieńcem, Brzuśnik, Bystra, Na Bugaju, Cięcina z Węgierską Górką i Przeniczyskami, Cisiec, Czernichów, Gilowice, Hucisko, Isep, Jeleśnia z Dworzyskami, Juszczyna, Kamesznica, Kocierz k. Moszczanicy, Kocierz k. Rychwałdu, Kocoń, Korbielów z Kamienną, Koszarawa z Bystra, Krzeszów, Krzyżowa, Kurów, Lachowice, Las, Leśna, Lipowa, Łękawica, Łodydowice, Łysina, Międzybrodzie, Milówka, Moszczanica z Rędziną, Mutne, Nieledwia, Oczków, Okrajnik, Ostre, Pewel Wielka, Pewel Mała, Pewel Ślemieńska, Pietrzykowice, Przyborów, Przyłęków, Radziechowy, Rajcza, Rycerka, Rychwałd. Rychwałdek, Sienna, Słotwina, Sól, Zwardoń, Sopotnia Mała, Sopotnia Wielka, Sporysz, Stryszawa, Sucha (obecnie Sucha Beskidzka), Szare, Ślemień, Świnna, Tarnawa (do 1897 r.), Tresna, Trzebinia, Ujsoły z Glinką i Złatną, Wieprz z Pawlusiami, Zabłocie, Zadziele, Zarzecze, Żabnica, Żywiec, Stary Żywiec. Była to więc gmina rozległa terytorialnie. W wielu z tych wiejskich osad

More

Local history

Anna Kępińska

Początki Suchej przypadają na 1405 r., kiedy to Jan II książę oświęcimski wydał przywilej zezwalający niejakiemu Strzale na lokację osady. Strzałowie pozostawali właścicielami wsi prawdopodobnie przez kilkadziesiąt lat. Następnie, w drugiej połowie XV w. Sucha przeszła w ręce rodu Słupskich. W 1554 r. Stanisław Słupski sprzedał Suchą złotnikowi krakowskiemu pochodzenia włoskiego, Gasparowi Castiglione, który po nobilitacji szlacheckiej przybrał od swojej posiadłości nazwisko i odtąd znany był jako Kasper Suski. Z nim wiąże się budowa zamku, który stał się na kilkaset kolejnych lat głównym ośrodkiem administracyjnym, gospodarczym i kulturalnym Suchej i okolicy.

Następnymi właścicielami został ród Komorowskich, który na początku XVII w. posiadał duże obszary ziemskie na tych terenach i na Żywiecczyźnie. W 1608 r., w wyniku podziału ziem po śmierci głowy rodu Krzysztofa, zachodnia część wraz z Suchą trafiła w ręce Piotra Komorowskiego i aż do 1939 r. jako tzw. „państwo suskie” pozostawała w rękach prywatnych właścicieli, którymi po Komorowskich byli następnie Wielopolscy, Braniccy i Tarnowscy. Do „państwa suskiego” należała prócz Suchej także Stryszawa, Lachowice, Tarnawa, Krzeszów, Kurów, Kuków, Zdzieble, Śleszowice, Zembrzyce i Marcówka. W XVII w. dominium bardzo prężnie się rozwija. Piotr Komorowski założył w Suchej parafię, a w latach 1613–1614 ufundował i bogato uposażył kościół. Rozbudował także dawny, drewniano-kamienny dwór obronny Kaspra Suskiego, przekształcając go w imponującą, renesansową rezydencję magnacką. Zadbał również o rozwój wsi, bowiem w tym okresie powstał w Suchej browar, suszarnia chmielu, gorzelnia, huta szkła, młyn wodny oraz kuźnia żelaza i miedzi.

Następni właściciele również dbali o posiadane włości. W latach 1693–1726 panią zamku suskiego była Anna Konstancja Wielopolska, która przeprowadziła reformę administracyjną „państwa suskiego”. W XVIII w. Sucha, będąca nadal pod rządami Wielopolskich, przeobraziła się z osady typowo rolniczej w osadę targową. Umożliwiły jej to przywileje otrzymanych od królów polskich, a następnie, po 1772 r. od cesarza austriackiego. Monarchowie wyrażali w nich zgodę na organizowanie jarmarków, dzięki którym Sucha stała się jednym z głównych i bardziej znanych ośrodków handlowych i rzemieślniczych Podbeskidzia.

W czasie konfederacji barskiej (1768–1772) Sucha i okolice stały się t

More

 
Support a city

Support a city

With your financial contribution towards the development of a town description, a photo documentation or other activities, you will be awarded a donation certificate.

Support a city

Gallery

Genealogical Indexes

JewishGen
Resources for Jewish Family History

People who like this city: