Print | A A A | Report a bug | 44 691 001 chars | 94852 photos | 882 video | 118 audio | 1967 towns

Pułtusk

Polska / mazowieckie

Synagogues, prayer houses and others Cemeteries Sites of martyrdom Judaica in museums Andere

Summary

Province:mazowieckie / inne (before 1939)
County:pułtuski / pułtuski (before 1939)
Community:Pułtusk / Pułtusk (before 1939)
Other names:פולטוסק [j. hebrajski]; Пултуск [j. rosyjski]
 
GPS:
52.6974° N / 21.0852° E
52°41'50" N / 21°05'06" E

Location

Izrael badacz

Rynek w Pułtusku | K. Bielawski

Pułtusk is the seat of the County in Masovian Voivodeship, with 19.200 inhabitants (2006).

It is situated in the Valley of Dolna Narwia on the Narew River (the water body created by the dam in Dębe reaches Pułtusk).

More

History

izrael.badacz.org

Pierwsza wzmianka o Żydach w Pułtusku pochodzi z 1483 roku. W mieście osiedliły się wówczas rodziny żydowskie wygnane z Warszawy, jednak za czasów Rzeczypospolitej szlacheckiej Pułtusk uzyskał przywilej de non tolerandis Judaeis, zniesiony dopiero w 1802 roku. Sześć lat później osiedliło się tam 56 Żydów z pobliskich wsi, m.in. z Popowa i Popław, a w 1810 r. miasto miało już 118 mieszkańców pochodzenia żydowskiego.

Życie gminy

W czasach Królestwa Polskiego pułtuscy Żydzi należeli do gminy makowskiej, jednej z największych mazowieckich gmin żydowskich. Z czasem zaczęli oni jednak myśleć o uniezależnieniu się i zabiegać u władz o utworzenie w Pułtusku dozoru bóżniczego. Byli już wówczas dość liczną, bo składającą się z 96 rodzin, społecznością, mieli cmentarz, założony na gruntach podarowanych przez Zelmana Lubranitzera, a w 1825 r. ukończyli budowę murowanej, piętrowej synagogi przy ul. Waliszewo. Pod koniec lat 20. XIX w. ich starania o dozór bóżniczy zakończyły się sukcesem.

Władze Królestwa od 1816 r. opracowywały plan rewiru żydowskiego w Pułtusku. Ostatecznie postanowiono, że będzie się on znajdował na Starym Mieście. Do 1822 r. wszyscy Żydzi musieli się tam przeprowadzić. Nie cieszył się on sympatią gminy, zarzucano mu niewłaściwe gospodarowanie pieniędzmi i brak troski o biednych. W latach 70. XIX w. rabinem Pułtuska był Chanoch Zundel Grodziński, przeciwnik chasydyzmu, który jednak potrafił zdobyć szacunek jego wyznawców. Następny, wybrany w 1891 r. rabin Symcha Bunim-Epstein był z kolei zwolennikiem cadyka z Góry Kalwari. Na początku XX w. rabinem Pułtuska został Chaim Kojman-Ottermana. Znał on wyśmienicie rosyjski i tłumaczył na ten język psalmy.

W 1875 r. w mieście wybuchł pożar. Spłonęło wiele domów, w tym także dzielnica żydowska. W II połowie XIX lub początku XX w. powstał w Pułtusku drugi cmentarz żydowski.

W 1893 r. miały miejsce wybory członków dozoru bóżniczego. Głosy otrzymali wówczas: Icek Merkufel [Markusfeld? – przyp. red.] – 128, Mordka Wasercud – 119, Szymek Rozenowski – 89. Kolejne wybory odbyły się w r. 1905. Głosy otrzymali: Szlama Dawid Wajcberg – 162, Abram Kamiński – 13, Całko Majersdorf – 8, Icek Markusfeld – 8. W 1910 r. na prośbę tutejszych chasydów gmina uzyskała zgodę na otwarcie nowej bóżnicy. W początkach XX w. w Pułtusku istniało 27 chederów, w których w 1900 r. nauk

More

Local history

Wydawnictwo Naukowe PWN

Market in Pułtusk  | K. Bielawski

Najstarsze ślady osadnictwa w tej okolicy pochodzą sprzed XI wieku. Na przełomie XI i XII w. obok istniejącego już grodu powstała osada targowa. Na przełomie XII i XIII w. nad brzegiem Narwi, przy przeprawie, rozwinął się kolejny ośrodek handlowy, który dał początek miastu Pułtusk. W I poł. XIII w. gród należał do biskupstwa płockiego, pod którego jurysdykcją pozostawał aż do 1796 roku. Gród pułtuski był wielokrotnie niszczony przez najazdy litewskie i prusko-jaćwieskie.  

W 1339 r. Pułtusk otrzymał prawa miejskie. W okresie XV–XVII w. stanowił jeden z głównych ośrodków gospodarczych Mazowsza. Rozwojowi miasta sprzyjało korzystne położenie nad Narwią, którą spławiano do Gdańska zboże – w latach 1537–1576 w Pułtusku działało 54 kupców, zajmujących się handlem zbożem – i inne towary. Miarą rozwoju handlu w Pułtusku było wytyczenie tutaj najdłuższego w Europie brukowanego rynku (380 m).

W połowie XV w. w mieście wybudowano kolegiatę, w XVI w. powstały tu: kościoły, szpital, łaźnia miejska, apteki i przytułki dla ubogich. Miasto dobrze się miało pod względem gospodarczym, co sprzyjało rozwojowi szkolnictwa i życia kulturalnego. Biskup Andrzej Noskowski w 1565 r. sprowadził do Pułtuska jezuitów. Rok później powołali oni do życia kolegium, w którym wychowawcami byli m.in. Piotr Skarga i ks. Jakub Wujek. Od połowy XVI w. przy jezuickiej szkole działał pierwszy w Rzeczypospolitej teatr publiczny.

Wiek XVII w Polsce to czas wojen, które przyczyniły się do powolnego upadku Rzeczpospolitej. W połowie XVII w. Pułtusk zniszczyli Szwedzi, a w 1703 r., w czasie wojny północnej, w pobliżu miasta doszło do bitwy wojsk saskich ze szwedzkimi. Żołnierze zwycięskiej armii Karola XII splądrowali oraz spalili Pułtusk. Do końca wieku trwała odbudowa miasta.

Po III rozbiorze Polski w 1795 r. Pułtusk znalazł się w zaborze pruskim, od 1807 r. w Księstwie Warszawskim, a od 1815 r. – w Królestwie Polskim. W 1806 r. przybył do miasta cesarz Napoleon Bonaparte. Na przedpolach Pułtuska rozegrała się wówczas bitwa między wojskami napoleońskimi a armią carską, zakończona wycofaniem się wojsk rosyjskich za Narew. Dla upamiętnienia tych zmagań Francuzi umieścili nazwę „Pułtusk” na Łuku Triumfalnym. 30 stycznia 1868 r. pod miastem spadł wielki meteoryt, nazwany potem „pułtuskim”. W wielkim pożarze w 1875 r. spłonęła niemal c

More

 
Support a city

Support a city

With your financial contribution towards the development of a town description, a photo documentation or other activities, you will be awarded a donation certificate.

Support a city

Gallery

More

Genealogical Indexes

Jewish Records Indexing
5,000,000 Jewish Records Available Online!

 

JewishGen
Resources for Jewish Family History

People who like this city: