Print | A A A | Report a bug | 42 187 317 chars | 95872 photos | 879 video | 118 audio | 1888 towns

Janów Podlaski

Polska / lubelskie

Synagogues, prayer houses and others Cemeteries Sites of martyrdom Judaica in museums Andere

Summary

Province:lubelskie / lubelskie (before 1939)
County:bialski / bialski (before 1939)
Community:Janów Podlaski / Janów Podlaski (before 1939)
Other names:
 
GPS:
52.1942° N / 23.2121° E
52°11'39" N / 23°12'43" E

Location

yarek shalom

Janów Podlaski – wieś gminna położona we wschodniej części Polski, w województwie lubelskim, w powiecie bialskim. Odległa 22 km na północ od Białej Podlaskiej, 145 km na północny wschód od Lublina, 158 km na wschód od Warszawy. Leży nad Bugiem.

More

History

Marta Kubiszyn

Janów Podlaski, czerwiec 1936 roku.  | Piotr Wołosowicz

Choć najstarsze zachowane wzmianki źródłowe wskazujące na obecność mieszkańców wyznania mojżeszowego w Janowie pochodzą z 1704 roku, wg niektórych źródeł Żydzi mogli osiedlać się tu jeszcze przed 1623 rokiem. Prawdopodobnie na początku XVII stulecia powstała tu samodzielna gmina, posiadającą własną synagogę, dom modlitwy i kirkut. W XVIII wieku Żydzi, stanowiący około połowy mieszkańców Janowa, odgrywali istotną rolę w ekonomicznym rozwoju ośrodka. Głównym źródłem dochodów był handel, propinacja i sprzedaż alkoholu, a także dzierżawa. W połowie XIX stulecia w gminie działały instytucje charytatywne i pomocowe, m.in. Bikur Holim. Na początku XX wieku w Janowie zaczęło rozwijać się życie polityczne – w 1904 roku powstała tu komórka Bundu.

Okres międzywojenny

W okresie międzywojennym Żydzi stanowili około 50% populacji miasta. Głównym źródłem dochodów janowskich Żydów był handel i rzemiosło. Pod zarządem gminy znajdowała się synagoga, dwa domy modlitwy, w tym jeden nowy, założony w 1918 lub 1919 roku, mykwa, a także kirkut oraz rzeźnia rytualna.  W latach 20. i 30. w mieście kwitło życie polityczne – obok ortodoksyjnej Agudat Isroel i Bundu, znaczącą pozycję zdobyły partie i organizacje syjonistyczne – m.in. Poalej Syjon Lewica, Poalej Syjon Prawica, Syjoniści-Rewizjoniści. Działały tu także młodzieżowe organizacje syjonistyczne, m.in. założony w 1920 roku Haszomer Hacair, działający od 1929 roku Hechaluc, a także młodzieżowa przybudówka partii Agudat Isroel. Janowscy Żydzi angażowali się też w działalność nielegalnych partii komunistycznych. W wyborach do rady miasta w 1934 roku, żydowscy przedstawiciele zdobyli 4 mandaty. W 2 połowie lat 30., wraz z pogłębiającym się kryzysem ekonomicznym i utratą przez Janów pozycji stolicy powiatu, sytuacja ekonomiczna mieszkańców ośrodka znacząco pogorszyła się. Wielu Żydów, szczególnie przedstawicieli młodego pokolenia, zdecydowało się na emigrację. 

More

Local history

Marta Kubiszyn

Janów Biskupi, jako miasto na prawie chełmińskim, zostało założone w 1465, na gruntach wsi Porchów, istniejącej tu co najmniej od wczesnego średniowiecza. Nową nazwę miasto zawdzięcza swemu założycielowi i ówczesnemu właścicielowi dóbr – biskupowi łuckiemu – Janowi Łosowiczowi. W 1497 roku miasto otrzymało przywilej na trzy jarmarki rocznie, zaś w 1730 roku – król August II zezwolił na kolejny. Miasto, będące siedzibą rezydencji biskupów łuckich i korzystnie położone przy szlaku handlowym prowadzącym z Krakowa w kierunku Wilna, szybko rozwijało się zarówno pod względem demograficznym, jak i gospodarczym. W 2 połowie XV wieku Janów stał się ważnym ośrodkiem religijnym oraz lokalnym centrum handlowo-usługowym. W XVI wieku wzniesiono tu dwa kościoły i zamek obronny. W 1570 roku, w liczącym około 5.000 mieszkańców Janowie działało kilka cechów rzemieślniczych – kuśnierzy, szewców, zdunów i stolarzy). 3 ćwierć XVI stulecia przyniosła koniec świetności Janowa. Miasto ucierpiało poważnie w czasie dwóch wielkich pożarów w 1575 i w 1620 roku, a następnie, w 1656 roku zostało zniszczone i zrabowane przez Szwedów. W XVIII wieku, wraz z napływem ludności żydowskiej, miasto zaczęło powoli podnosić się z upadku. W latach 1714-1735 wzniesiono tu kościół p.w. św. Trójcy, zaś w latach 1770-1780, w miejscu zniszczonej przez Szwedów rezydencji biskupów wybudowano okazały barokowy pałac otoczony parkiem w stylu angielskim.

W 1818 roku Janów stał się siedzibą biskupów nowoutworzonej diecezji janowskiej, która jednak już w 1867 roku została zlikwidowana w ramach represji po powstaniu styczniowym. W ciągu XIX wieku, m.in. ze względu na brak przemysłu i linii kolejowej, rozwój ośrodka został zahamowany, zaś w 1870 roku Janów stracił prawa miejskie. Pod koniec XIX wieku działał tu sąd gminny i urząd gminy, dwie szkoły dwuklasowe, przytułek dla starców i kalek, stacja pocztowa, Choć w 1915 roku Janów ponownie otrzymał status miasta, zaś w 1918 roku stał się siedzibą powiatu konstantynowskiego, nie przyniosło to znaczącego ożywienia gospodarczego. W 1945 roku, zniszczony

More

 
Support a city

Support a city

With your financial contribution towards the development of a town description, a photo documentation or other activities, you will be awarded a donation certificate.

Support a city

Gallery

Genealogical Indexes

Jewish Records Indexing
5,000,000 Jewish Records Available Online!

 

JewishGen
Resources for Jewish Family History

People who like this city: