Janów
Polska / podlaskie
 | Synagogues, prayer houses and others |  | Cemeteries |  | Places of martyrology |  | Judaica in museums |  | Andere |
|---|
History
Natalia Michałek
Żydzi zaczęli osiedlać się w Janowie koło Sokółki (w języku jidysz – Janowa) w XVII wieku. W 1719 roku biskup wileński, Konstanty Brzozowski, wydał zezwolenie na wybudowanie synagogi. Kilkadziesiąt lat później Janów zamieszkiwało więcej Żydów niż Polaków. W 1775 roku wieś liczyła 214 chrześcijan oraz 221 mieszkańców wyznania mojżeszowego. Na początku XX wieku wielu Żydów, w celach zarobkowych, wyjechało z Janowa do Ameryki.
Po wybuchu II wojny światowej do miasteczka przed Niemcami uciekło wielu Żydów. W czerwcu 1941 roku w Janowie utworzono getto, a część Żydów deportowano do Suchowoli. Getto zlikwidowano w dniu 2 listopada 1942. Mieszkańcy zostali wywiezieni do przejściowego obozu w Kiełbasinie koło Grodna, skąd później trafili do obozów zagłady.
Local history
Natalia Michałek
Dawne miasto, a obecnie wieś Janów liczy 832 mieszkańców. Miasteczko swą nazwę przyjęło w XVIII wieku od właściciela majątku Sapiehów- Jana. Aż do XIII wieku tereny Janowa zamieszkiwali Jaćwingowie. Pozostałością ich osadnictwa są liczne grodziska i kurhany (np. kurhan we wsi Jasionowa Dolina z V wieku lub w Teolinie z IV wieku).
Wieś w roku 1703 założył prawdopodobnie miecznik Wielkiego Księstwa Litewskiego, Kazimierz Sannicki. Osada, zwana początkowo Przybudek, powstała na terenach zamieszkałych przez drwali- kolonizatorów dawnej puszczy litewskiej. Miejski charakter Janowa ukształtował się w latach 1709-1712. Znaczny wkład w rozwój Janowa, a także w nadanie praw miejskich ( połowa XVIII wieku) osadzie miał Jerzy Stanisław Sapieha wraz z żoną, Teodorą. Sapiehowie wyznaczyli place pod budowę rynku, kościóła, a także synagogi dla znacznej liczby ludności żydowskiej. Jerzy Sapieha ufundował w Janowie pierwszy drewniany kościół pod wezwaniem św. Jerzego. Świątynia znajduje się obecnie na cmentarzu, gdyż został tam przeniesiony w 1904 roku, po wybudowaniu neogotyckiego kościoła murowanego.
Urbanistykę miasteczka, zachowaną do dziś, zaprojektował Wielki Podkanclerz Litewski Antoni Tyzenhaus. To dzięki niemu w XVIII wieku miasteczko rozwijało się dynamicznie. W drugiej połowie XVIII wieku Janów był stolicą jednej z sześciu guberni, wchodzących w skład Ekonomii Grodzieńskiej. W 1791 Janów otrzymał potwierdzenie nadanych uprzednio praw miejskich. Miasto utraciło je ukazem carskim na przełomie XIX i XX wieku.
W 1795 roku Janów liczył 1013 mieszkańców. W miasteczku było 5 ulic, 174 domów, 18 browarów, 15 gorzelni, a także manufaktury tkackie. Pod koniec XIX wieku liczba mieszkańców wzrosła do przeszło 2000, z czego połowę stanowiła ludność żydowska.
W Janowie rozwijał się przemysł młynarski oraz odlewniczy. Po III rozbiorze Polski miasteczko na krótko( do 1807 roku) dostało się pod panowanie Prus. W tym okresie powstał między innymi herb Janowa.
Summary
| Province: | podlaskie / białostockie (before 1939) |
|---|---|
| County: | sokólski / sokólski (before 1939) |
| Community: | Janów / Janów (before 1939) |
| Other names: | Янув [j.rosyjski] יאנוב סוקולסקי[j.hebrajski] |
|
Location
Natalia Michałek
Gmina Janów, położona na obrzeżu Puszczy Knyszyńskiej, leży w północno-wschodniej części województwa podlaskiego, w powiecie sokólskim. Wieś znajduje się około 40 km od wschodniej granicy państwa. Przez gminę przepływa rzeka Kumiałka – dopływ Biebrzy.
Support a city
With your financial contribution towards the development of a town description, a photo documentation or other activities, you will be awarded a donation certificate.
Gallery
Jewish Records Indexing
People who like this city:
