Print | A A A | Report a bug | 43 607 000 chars | 84144 photos | 738 video | 116 audio | 1920 towns

Gliwice

Polska / śląskie

Synagogues, prayer houses and others Cemeteries Sites of martyrdom Judaica in museums Andere

Summary

Province:śląskie / inne (before 1939)
County:gliwicki / gliwicki (before 1939)
Community:Gliwice / Gleiwitz (before 1939)
Other names:Gleiwitz [j. niemiecki]; גליביצה [j. hebrajski]; גליויץ [jidysz]
 
GPS:
50.2944° N / 18.6712° E
50°17'39" N / 18°40'16" E

Location

Adam Marczewski

Gliwice – town in southern Poland, Śląskie Province, Gliwicki District. It is located 29 km west of Katowice, 316 km south-west of Warsaw. It is situated in the Silesian Upland, by the Kłodnica river, its right tributary, the Bytomka, and the Gliwice Canal.

More

History

Adam Marczewski

Dokument tolerancyjny, 1728/83 | nieznany

The beginning of Jewish settlement in Gliwice is not well documented. The first Jews probably already lived in the town in the Middle Ages, which is indirectly evidenced by the existence of a street called Judengasse (later Judenstrasse) at that time; it was located in the area of the Potato Market (Kartoffelmarkt). They undoubtedly had to leave Gliwice after the announcement of the de non tolerandis Judaeis privilege for the city in 1587. This privilege was connected with the confirmation of earlier important imperial edicts by Emperor Rudolf II in the years 1582–1584, which had forced Jews to leave the Habsburg hereditary lands, except for specially designated enclaves. However, it is not known for how long this privilege of intolerance was in force in Gliwice.

As a result of the Thirty Years' War (1618–1648), many Silesian towns were depopulated. Aiming to improve the condition of state finances, Emperor Ferdinand mitigated the policy regarding Jews in 1627 and issued an edict allowing them to resettle after paying a special contribution of 40,000 guilders. The imperial edict allowed Jews to engage in trade and craft under certain conditions, with only one group of Jews entitled to do so – the so-called court Jews (German: Hofjuden). The Emperor also allowed them to lease the collection of duties and taxes. They could also buy and own houses. According to the Peace of Westphalia that ended the Thirty Years' War (concluded on 24.10.1648) landowners could decide whether to permit Jewish settlement. The Peace also affected the lands of Upper Silesia. A certain Jew probably used this privilege to lease a city tavern in Gliwice in mid-17th century.

The earliest recorded mentions of the presence of Jews in Gliwice date back to 1698. On 01 May 1698 the local priest, Fröhlich, baptised an 18-year-old Jewish girl and gave her the following names: Anna Maria Renata. She wa

More

Local history

Adam Marczewski

Rynek w Gliwicach, 1900 | nieznany

Osada wzmiankowana była w końcu XIII w. Prawa miejskie Gliwice uzyskały przed 1276 r. (być może w 1254 r.). Rozwojowi miasta sprzyjało korzystne położenie na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych łączących Kraków z Wrocławiem i południe Europy z wybrzeżem Morza Bałtyckiego. W 1327 r. książę bytomski Władysław złożył hołd lenny królowi Czech; od tego momentu Gliwice znajdowały się pod zwierzchnictwem czeskim i dzieliły losy polityczne Śląska, choć aż do 1532 r. leżały w granicach księstw Piastów Śląskich. W 1431 r. miasto zajęli podstępem husyci dowodzeni przez litewskiego księcia Zygmunta Korybutowicza i utworzyli tu jeden ze swoich ośrodków. W 1526 r. po bezpotomnej śmierci króla Czech i Węgier Ludwika II Jagiellończyka, na tronie Czech zasiadł arcyksiążę austriacki Ferdynand Habsburg, przyszły cesarz — rządy jego dynastii trwały odtąd ponad dwa wieki. Epoce nowożytnej w Gliwicach rozwijało się browarnictwo i handel chmielem, oraz sukiennictwo.

Od 1742 r. Gliwice znajdowały się w państwie pruskim. Nowe władze zadbały o rozwój dróg handlowych i modernizację środków transportu. W latach 1792–1804 wybudowano Kanał Kłodnicki, którym spławiano węgiel do Odry. Węgiel z Gliwic był tańszy od angielskiego, dlatego też był chętnie importowany przez rynek berliński. W 1796 r. w Gliwicach uruchomiono państwową hutę żelaza (Huta Królewska „Gliwice”), która zasłynęła w całej Europie nie tylko ze względu na swe odlewy artystyczne, ale również z produkcji zbrojeniowej. W 1845 r. uruchomiono połączenie kolejowe z Opolem i Wrocławiem. W 1848 r. wybudowano nową hutę „Hermina” (później Huta „Łabędy”). Rozwój gospodarki wpływał na gwałtowny rozwój demograficzny miasta. W 1871 r. w mieście żyło 13 tys. mieszkańców, zaś w 1914 r. – już 70 tysięcy. Podczas I wojny światowej gospodarka i przemysł zostały przestawione na produkcję zbrojeniową.

W okresie międzywojennym, w wyniku plebiscytu w 1921 r., Gliwice, stanowiące wcześniej duże skupisko polskich organizacji i instytucji narodowych, pozostały w granicach Niemiec. W 1938 r. ukończono budowę Kanału Gliwickiego, łączącego Gliwice z rzeką Odrą. 31 sierpnia 1939 r. Niemcy sfingowali napad na propagandową niemiecką radiostację gliwicką. O przeprowadzenie tego napadu oskarżono stronę polską. Był to jeden z pretekstów do napaści wojsk niemieckich na Polskę.

Podczas II wojny światowej miasto było

More

Gallery

More

Video

Audio

Genealogical Indexes

Jewish Records Indexing
5,000,000 Jewish Records Available Online!

 

JewishGen
Resources for Jewish Family History

People who like this city: