Print | A A A | Report a bug | 45 285 944 chars | 93835 photos | 882 video | 118 audio | 1970 towns

Chrzanów

Polska / małopolskie

Synagogues, prayer houses and others Cemeteries Sites of martyrdom Judaica in museums Andere

Summary

Province:małopolskie / krakowskie (before 1939)
County:chrzanowski / chrzanowski (before 1939)
Community:Chrzanów / Chrzanów (before 1939)
Other names:Krenau (1941-45) [j. niemiecki]; כזשאנאװ [j. jidysz]; כשאנוב [j. hebrajski]
 
GPS:
50.1435° N / 19.4008° E
50°08'36" N / 19°24'02" E

Location

Katarzyna Pabis

Herb miasta Chrzanów | Poznaniak

Chrzanów – a city with county rights in southern Poland, in Małopolskie Province. It lies by the Chechło River (one of Vistula River’s left-bank tributaries), 318 km southwest of Warsaw, 46 km west of Krakow and 37 km east of Katowice.

More

History

izrael.badacz.org

Wedding in Chrzanow before WW2 | shmuel farkash

First Jews started to settle in Chrzanów in the 16th or at the end of the 17th century. Nonetheless, it wasn't until 1745 that an organised Jewish community and a rabbinical court were established in the town. Several years later, in 1759, a Jewish cemetery was opened in Chrzanów. The very same year, the Jewish Community of Chrzanów signed a document of deference to the General Consistory of Kraków. The document banned Jews from performing certain activities and services, e.g. chopping wood, brewing beer and making vodka during Christian holidays, and hiring Catholics as servants. Moreover, Jews had limited rights of buying houses owned by Christians and they were obliged to pay a tribute to the Parson of Chrzanów. The tribute had to be paid twice a year – on Easter and on St Nicholas Day. The new community became independent from the religious district of Kraków and had authority over the village of Libiąż Mały (since 1790). In 1786, the Community of Chrzanów started building the town's first synagogue, the construction of which had been approved a year before by Michał Jerzy Poniatowski, the Archbishop of Kraków. The brick synagogue was erected on 1787 at the Estery Square (current Krakowska Street). The building did not survive to this day.

Jew Jakub is usually considered to have been the first Jewish inhabitant of Chrzanów. The record of his existence and his profession – a pawn shop owner – comes from Town Council files from 1590. Files from 1619 mention Jew Marek, a lease holder of several mills, a banker and a lead merchant. Another record of a Jewish inhabitant of Chrzanów comes from 1673 and describes a purchase of a house located on the town's square and owned by Wojciech Wacławicz (Wachławowicz) by a Jewish man called Abram Szajowicz.

As stipulated in the 1539 Sejm Constitution, Jews officially remained under the jurisdiction of the town's owner, but even in the period directly preceding the partitions they de facto had a number of privileges. The legal relations between Polish and Jewish townsmen were settled by the statute introduced on 8 July 1781 by Józef Salezy Ossoliński. The Jewish Community and its structures were fully consolidated in the first half of the 18th century: it was headed by a board composed of the rabbi, lower rabbi, senior clerics, f

More

Local history

Katarzyna Pabis

Początki osady, która dała zaczątek dzisiejszemu miastu, datowane są na XII wiek. Związane były prawdopodobnie z wydobyciem na terenie dzisiejszego Chrzanowa rud żelaza i ołowiu. Co do dokładnej początkowej lokalizacji miasta, źródła nie są jednak zgodne.

Pierwszy raz nazwa Chrzanów wzmiankowana jest w 1179 r., jako siedziba kasztelanii usytuowanej na terenie współczesnej dzielnicy Kościelec. Kasztelania ta została odstąpiona przez księcia Kazimierza II Sprawiedliwego księciu raciborskiemu Mieszkowi Plątonogiemu razem z sąsiednimi kasztelaniami, oświęcimską i bytomską. W XIII w. Chrzanów wciąż był w posiadaniu potomków Mieszka, książąt opolskich – Kazimierza, a później Mieszka II Otyłego. Wtedy też miasto znalazło się na drodze hord tatarskich. Wedle lokalnej tradycji wraz z Tatarami przybyli pasterze bydła, zwani „cabanami”. Społeczność ta z czasem przeszła na osiadły tryb życia i zasymilowała się z Polakami. Tradycja zachowała się jednak aż do dzisiaj. Od „cabanów” wywodzi się kilka miejscowych rodzin o długiej tradycji (Baliś, Bytomski, Dulowski, Oczkowski, Palka), istnieje też potrawa regionalna „ziemniaki po cabańsku” (choć, jak wiadomo, ziemniaki trafiły do Polski znacznie później).

Od XIII w. istniał w Lipowcu pod Chrzanowem pograniczny zamek, który był własnością biskupów krakowskich, m. in. Jana Muskaty, Wojciecha Jastrzębca, Zbigniewa Oleśnickiego. Zamek pełnił funkcje obronne, jako warownia graniczna, ale także od XV w. – funkcje więzienne.

Lokacja miasta na prawie magdeburskim nastąpiła w XIV wieku. Wydaje się jednak, że już wcześniej musiała istnieć osada o charakterze miejskim. W okresie lokacji zbudowany został czworoboczny rynek z ulicami wybiegającymi z naroży.

Chrzanów pozostał miastem prywatnym aż do XX wieku. Jego pierwszym właścicielem był Piotr Ligęza herbu Półkozic, który dbał o rozwój handlu, możliwego dzięki strategicznemu usytuowaniu Chrzanowa na szlaku komunikacyjnym pomiędzy Oświęcimiem a Czechami i Wrocławiem. Pod rządami Ligęzów odbywał się cotygodniowy targ w sobotę, a raz do roku, w dniu św. Mikołaja, patrona chrzanowskiego kościoła – trwający osiem dni jarmark. Od 1581 r. urządzano oprócz niego jeszcze cztery inne jarmarki (na św. Grzegorza, Jacka, Filipa i Jakuba oraz później na św. Franciszka). Kolejny z Ligęzów,

More

 
Support a city

Support a city

With your financial contribution towards the development of a town description, a photo documentation or other activities, you will be awarded a donation certificate.

Support a city

Gallery

More

Video

Genealogical Indexes

Jewish Records Indexing
5,000,000 Jewish Records Available Online!

 

JewishGen
Resources for Jewish Family History

People who like this city: