Andrzejewo (województwo mazowieckie)
Polska / mazowieckie
 | Synagogues, prayer houses and others |  | Cemeteries |  | Places of martyrology |  | Judaica in museums |  | Other |
|---|
History
K. Głębocki
Andrzejewo zostało założone w 1534 r. przez bpa płockiego Andrzeja Krzyckiego, na podstawie przywileju uzyskanego od Zygmunta Starego w 1528 r. Z uwagi na fakt, iż przynależało do władztwa biskupów płockich obowiązywał w nim zakaz osiedlania się Żydów – de non tolerandis Judaeis. „Mając pilnie na baczeniu, ażeby li tylko sami chrześcijanie w mieście zamieszkiwali, kolejni biskupi płoccy, potwierdzając dawniejsze przywileje bpa Krzyckiego, nie puszczali tu Żydów."
Pierwsi Żydzi osiedlili się w Andrzejewie prawdopodobnie na przełomie 1802/1803 r. W 1808 r. na 726 mieszkańców było tu 28 Żydów (3,9% ogółu mieszkańców); w 1827 r. na 773 obywateli miasta Żydzi stanowili 14,4% (111 osób). Trzydzieści lat później mieszkało już 220 Żydów (26,3%). Pod koniec lat 70-tych XIX w. ludność wyznania mojżeszowego stanowiła już 48,33% ogółu ludności (1200 mieszkańców, w tym 580 Żydów). Przeprowadzony w 1921 r. spis ludności na 985 mieszkańców odnotował 277 osób pochodzenia żydowskiego (28,1%).
W 1826 r. zaczął funkcjonować w Andrzejewie samodzielny Okręg Bożniczy. Wraz z tworzeniem zrębów okręgu bożniczego, prawdopodobnie przed pierwszą połową XIX w., założono kirkut i wybudowano bożnicę. W okresie międzywojennym funkcjonował tu Zarząd Gminy Wyznaniowej, który stanowił władzę zwierzchnią nad gminą żydowską. W tym czasie rabinem był m.in.: Abram Spektor (1923-1924) i Jankiel Jabłonka (1928-1935).
Największe skupisko domów i placyków żydowskich znajdowało się w Rynku z luźną zabudową drewnianą i murowaną. Oto jak opisał miasteczko w 1908 r. ks. Walenty Załuski: „Obecnie Andrzejewo liczy 1,5 tysiąca mieszkańców, w tej liczbie blisko połowa Żydów, którzy się tak rozpanoszyli w tej mieścinie, że niemal zupełnie wyparli chrześcijan z obszernego Rynku na krańce ulic poza miastowych. Przed zaprowadzeniem monopolu wódczanego, rynek ów obszerny okalały żydowskie karczmy, których liczono do 20 (...). Dziś pozostały tu sklepiki z drobnym handlem i wyrobem sztucznego wina z rodzynków i im podobnych specyfików żydowskich.”
W dwudziestoleciu międzywojennym drobniejsi kupcy i sklepikarze parali się handlem detalicznym w sklepikach oraz podczas jarmarków: Szuster L. (zboże); Ejdem J., Ofnajem M. (bławaty); Ejdem P., Felman S., Masło F., Pasternak M., Felman S. (art. spożywcze); Ejdem I., Golda
Local history
K. Głębocki
Najstarszą wzmiankę dotyczącą Andrzejewa można znaleźć w inwentarzu dóbr biskupstwa płockiego z pierwszej połowy XIII wieku, w którym figuruje jako wieś Woronie. Dalsza historia osady, aż do drugiej połowy XV stulecia nie jest znana.
W 1527 roku biskup płocki Andrzej Krzycki postanowił lokować miasto Andrzejów we wsi Wronie. Po wielu staraniach 26 lutego 1528 roku na sejmie w Piotrkowie król Zygmunt Stary udzielił zezwolenia biskupowi Andrzejowi Krzyckiemu na lokalizację „we wsi Wronie zwanej, w Księstwie Mazowieckim położonej – miasta, które niech zwie się Andrzeiow”.
Lokacja miasta miała miejsce jednak dopiero w 1534 roku.
Okresem największego rozwoju Andrzejewa był początek lat sześćdziesiątych XVI stulecia.
W roku 1869 w wyniku represji po powstaniu styczniowym Andrzejewo zostało pozbawione praw miejskich i stało się osadą miejską.
W czasie I wojny światowej, w 1915 roku, rosyjscy żołnierze uciekający przed Niemcami doszczętnie spalili osadę.
W dniach 12-13 września 1939 roku pomiędzy Andrzejewem, a Łętownicą rozegrała się krwawa bitwa zakończona rozbiciem przez Niemców 18. Dywizji Piechoty.
Na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow Andrzejewo znalazło się pod koniec września 1939 r. pod okupacją sowiecką. Po agresji Niemiec na ZSRR w 1941 r. znajdowało się do 1944 roku pod okupacją niemiecką.
Obecnie Andrzejewo jest siedzibą władz gminy Andrzejewo. Znajdują się tu: urząd gminy, poczta, kościół, ośrodek zdrowia, szkoły.
Summary
| Province: | mazowieckie / białostockie (before 1939) |
|---|---|
| County: | ostrowski / ostrowski (before 1939) |
| Community: | Andrzejewo / Warchoły (before 1939) |
| Other names: | |
|
Location
K. Głębocki + yarek shalom
Andrzejewo to wieś położona w powiecie ostrowskim, w województwie mazowieckim. Liczy 900 mieszkańców.
Znajduje się w północno-wschodniej części woj.mazowieckiego, wchodzi w skład powiatu ostrowskiego. Graniczy bezpośrednio z województwem podlaskim.
W latach 1975-1998 należało administracyjnie do woj. łomżyńskiego. Pod względem geograficznym znajduję się na Wysoczyźnie Wysokomazowieckiej, nad rzeką Mały Brok.
Support a city
With your financial contribution towards the development of a town description, a photo documentation or other activities, you will be awarded a donation certificate.
Gallery
People who like this city:
