Powszechne gimnazjum w Wadowicach
Jewish community before 1989 – Education
Polska / małopolskie
This article is not available in selected language.
Dzieci żydowskie uczyły się wraz z rówieśnikami wyznań chrześcijańskich we wszystkich wadowickich szkołach powszechnych, w gimnazjum, w szkole przemysłowej. Ze zrozumiałych względów brakowało ich tylko w szkołach prowadzonych przez zakony katolickie. Orientacyjnie w gimnazjum wadowickim już w roku szkolnym 1888/89 na 253 uczniów 16 było wyznania mojżeszowego[1.1]. Sporo Żydów uczyło się w Męskiej Szkole Powszechnej im. M. Wadowity – w roku 1893/94 było tam 86 na 400 uczniów, w 1906/07 – 55 na 333, na przełomie wieków w szkole żeńskiej 25% uczennic było Żydówkami[1.2].
Do końca XIX w. nie prowadzono w szkołach państwowych kursu religii mojżeszowej, uczniowie co pół roku zdawali egzamin u przedstawiciela kahału, który przesyłał oceny do szkoły. W 1900 r. wprowadzono naukę religii. Najdłużej uczącym nauczycielem był dr Chaim Reiter, który w latach 1906–1939 uczył w niemal wszystkich wadowickich szkołach. W powszechnej szkole żeńskiej uczył dr Ozjasz Frost. Zgodnie z obowiązującymi wówczas w szkolnictwie przepisami uczniowie żydowscy byli zwolnieni z lekcji w soboty, Rosz Haszana, Jom Kipur, Sukkot, Chanukę, Purim, Pesach, Lag Ba-Omer i Szawuot[1.3].
Istniały dwie fundacje gminy żydowskiej, z lat 1873 i 1875. Obie przeznaczone były na stypendia dla uczniów gimnazjum wadowickiego, niezależnie od ich wyznania[1.4].
W okresie zwiększonego napięcia sytuacji politycznej w szkole im. Wadowity dochodziło do incydentów antysemickich. Zdarzały się przypadki pobić i napadów nie tylko na współuczniów, ale także na innych członków społeczności żydowskiej. W latach 1932–1939 Rada Pedagogiczna często obniżała oceny z zachowania z powodu „walk antysemickich”. W innych szkołach, a szczególnie w gimnazjum takich problemów nie było[1.5].
Show footnotes
Hide footnotes
[1.1] Dane za: Sprawozdanie dyrekcyi c.k. gimnazjum w Wadowicach za rok szkolny 1889, s. 62.
[1.2] Studnicki Gustaw, Z dziejów oświaty i szkolnictwa w Wadowicach do roku 1939 [w:] Wadowice. Studia z dziejów miasta, Wadowice 1997, s. 184.
[1.3] J. Michalewicz, Żydowskie okręgi metrykalne i żydowskie gminy wyznaniowe w Galicji, Kraków 1995, s. 59.
[1.4] J. Michalewicz, Żydowskie okręgi metrykalne i żydowskie gminy wyznaniowe w Galicji, Kraków 1995, s. 187.
[1.5] Studnicki Gustaw [w:] Wadowice. Studia z dziejów miasta, Wadowice 1997, s. 184.
The Administrator has made all possible efforts to present the content accuratly and up-to-date in a way that does not infringe upon the rights of third parties, including copyrights, but cannot guarantee it. Therefore erroneous information on the website may not be the basis for claims. If you have any questions, please contact us at the following e-mail address: sztetl@jewishmuseum.org.pl
