Print | A A A | Report a bug | 45 301 086 chars | 84225 photos | 781 video | 116 audio | 1922 towns

Nowa Synaggoga w Częstochowie (ul. Aleksandrowska, obecnie ul. Wilsona 16, nieistniejąca)

This article is not available in selected language.

VERIFIED ARTICLE

Nowa Synagoga w Częstochowie (ul. Wilsona 16) była zwana także Deutscher Schule (niem., synagoga niemiecka), ponieważ została wybudowana przez przybyłych do miasta niemieckich Żydów, zwolenników haskali[1.1]. Powstała w latach 1899–1909 przy ówczesnej ul. Aleksandrowskiej. Prace budowlane nadzorował komitet, na czele którego stali zamożni Żydzi częstochowscy Henryk Markusfeld i Henrich Templ.

Została zbudowana w stylu charakterystycznym dla żydowskiego oświecenia. Murowany budynek wzniesiony został na planie zbliżonym do prostokąta, w stylu klasycystycznym. Fasadę zdobił czterokolumnowy portyk zwieńczony trójkątnym przysiółkiem z tablicami Dekalogu i gwiazdą Dawida. Była największą synagogą w Częstochowie i jednym z najbardziej charakterystycznych budynków miasta[1.2].

Tuż obok synagogi, z inicjatywy Abrahama Bar Birnbojma, powstała szkoła kantorów, z której wyszło wielu wybitnych i znanych na całym świecie kantorów. 17 stycznia 1937 r. przy synagodze otworzono Instytut Judaistyczny (w uroczystości otwarcia wziął udział senator II Rzeczypospolitej H. Szor), placówkę oświatowo-badawczą.

Podczas II wojny światowej już we wrześniu 1939 r. Niemcy zdewastowali i ograbili synagogę, a następnie 25.12.1939 r. spalili. Przez długie lata po wojnie zachowane były jej ruiny. W 1955 r. ówczesne władze miejskie podjęły decyzję o budowie w tym miejscu Filharmonii Częstochowskiej. 

Na gmachu Filharmonii znajduje się pamiątkowa tablica pamiątkowa z napisem w języku polskim, angielskim, hebrajskim i jidysz: „W tym miejscu wznosiła się "Nowa Synagoga", która została spalona przez hitlerowskich barbarzyńców 25.12.1939 r. Akt ten był początkiem zagłady Żydów w Częstochowie. Na szczątkach Nowej Synagogi zbudowany został gmach Państwowej Filharmonii”.

W sierpniu 2007 r. podczas remontu i adaptacji piwnic Filharmonii na siedzibę Częstochowskiego Stowarzyszenia Jazzowego natrafiono na pozostałości wapiennego muru, z którego została wzniesiona synagoga. W gruzie, którym najwyraźniej uzupełniano ubytki muru, pracownicy ekipy remontowej znaleźli fragment gzymsu okiennego. Przy ścianie natrafiono na zakamarek zamknięty filarem, a obok łuk konstrukcji. Całe odkrycie zostało wyeksponowane.

Show footnotes

Hide footnotes

[1.1] The New Synagogue, [w:] The World Society of Czestochowa Jews and Their Descendants [online] http://czestochowajews.org/eng_nowa-syn.htm [dostęp: 10.04.2014].

[1.2] Nowa synagoga w Częstochowie u zbiegu ówczesnych ulic Spadek i Aleksandryjskiej, [w:] staraczestochowa.pl [online] http://www.staraczestochowa.pl/index.php?Nowa-Synagoga&www=Modules/stary-dokument&akcja=staredokumenty&start=84&katg=pca&id=725 [dostęp: 10.04.2014].

The Administrator has made all possible efforts to present the content accuratly and up-to-date in a way that does not infringe upon the rights of third parties, including copyrights, but cannot guarantee it. Therefore erroneous information on the website may not be the basis for claims. If you have any questions, please contact us at the following e-mail address: sztetl@polin.pl

Location

Zoom map

GPS:
50.8140° N / 19.1225° E
50°48'50" N / 19°07'20" E
Lokalizacja dokładna

Gallery

More