Print | A A A | Report a bug | 43 849 371 chars | 84144 photos | 738 video | 116 audio | 1920 towns

This article is not available in selected language.

VERIFIED ARTICLE

Pierwsze wzmianki o Chęcinach pochodzą z połowy XII wieku. Należały wówczas do księstwa sandomierskiego. Początkowo miejscowość znajdowała się w innym miejscu niż późniejsze miasto królewskie. Na przełomie XIII i XIV w., w odległości trzech kilometrów od pierwotnej lokalizacji, powstało przy zamku nowe osiedle, które przejęło nazwę Chęciny, a wcześniejsze zaczęto odtąd nazywać Starochęcinami. Pierwsze dokumenty dotyczące obecnych Starochęcin i ich właściciela biskupa Mikuły, pochodzą z czasów Bolesława Wstydliwego – w 1275 r. wzmiankowano wieś o nazwie Hancin, gdzie istniał kościół parafialny.

Na przełomie XIII i XIV w. powstał zamek, wybudowany z woli króla Czech i Polski Wacława II. Wzniesiony z kamienia, na planie prostokąta, wpasowującego się w kształty nieregularnej Góry Zamkowej, stanowił siedzibę reprezentanta władzy monarszej[1.1]. Wraz z budową zamku w okolicy zaczęli osiedlać się koloniści – głównie z rejonu Trzebnicy. Ufundowano drewniany kościół św. Jakuba. W 1307 r. Chęciny zostały zajęte przez wojska Władysława Łokietka. W tym czasie w okolicy Góry Zamkowej odkryto pokłady złóż żelaza m.in. na terenie wsi Zajączków[1.2]. Drugą ważną dziedziną gospodarczą rozwijającą się w tym czasie w mieście było kamieniarstwo. Początkowo wytwarzano przede wszystkim kamienie młyńskie[1.3].

O położonym w obecnym miejscu mieście Chęciny mowa jest w dokumentach z czasów panowania Władysława Łokietka. Miasto ulokowano na szlaku wiodącym z Węgier w kierunku Wielkopolski i Gdańska oraz z Rusi na Śląsk. Około 1325 r. Chęciny (nowe) otrzymały od Łokietka prawa miejskie. W dokumencie lokacyjnym (nie zachował się do czasów współczesnych) monarcha wymienił zamek oraz 11 okolicznych wsi[1.4]. Centrum osady stanowił plac targowy, przez który wiódł szlak handlowy ze wschodu na zachód[1.5]. W tym czasie zamek stał się siedzibą starostwa oraz miejscem zjazdów rycerstwa z Małopolski oraz Wielkopolski. Wielokrotnie przybywał tu król Władysław Łokietek, który miał tu swój skarbiec koronny[1.6].

Miasto otrzymało prawo magdeburskie dla miast górniczych — oznaczało to, że w ławie miejskiej zasiadał żupnik czyli przedstawiciel stanu górniczego, do którego kompetencji należało m.in. rozpatrywanie spraw górniczych. W połowie XIV w., pozycja miasta była bardzo wysoka. Odbywały się cotygodniowe targi oraz doroczne jarmarki, rozwijała się tkanka miejska, wytyczono rynek oraz przyległe ulice. W czasie targów przedmiotem handlu było bydło pędzone z Rusi na zachód[1.7]. Kazimierz Wielki dokonał rozbudowy zamku, ufundował ratusz, klasztor Franciszkanów z kościołem (1367), a całe miasto otoczył murami obronnymi.

W czasach Władysława Jagiełły doszło do dalszej rozbudowy zamku, pełniącego w tym czasie także funkcję więzienia[1.6]. W 1465 r., po spaleniu akt w kolejnym wielkim pożarze miasta, król Kazimierz Jagiellończyk odnowił przywileje nadane przez Kazimierza Wielkiego. W 1487 r. nadał mieszkańcom prawo do kopalń i inne niemniej ważne swobody[1.9].

Aby pomóc mieszczanom chęcińskim król Jan Olbracht w 1494 r., poświadczył dokument zwalniający z płacenia ceł królewskich i opłat targowych oraz zezwalający na zakup soli w Wieliczce i Bochni[1.10]. Zgodnie z wcześniejszymi przywilejami kupcy cieszyli się także swobodą handlu wołami i skórami, prowadząc swoje interesy m.in. w Poznaniu, Krakowie, Sandomierzu, Przemyślu. Chęcińscy mieszczanie w XIV–XVI stuleciu zajmowlai się głównie górnictwem – poza pokładami marmurów eksploatowano również zasoby miedzi, srebra i ołowiu. Rozwijało się zorganizowane w cechy rzemiosło, przede wszystkim rzeźnicze, szewskie i piekarskie. Źródłem utrzymania sporej grupy mieszkańców była także uprawa roli oraz kamieniarstwo. W mieście powstawały domy murowane. Działał ważny ośrodek artystyczny, gromadzący muratorów i malarzy. Szkoła miejska funkcjonowała przy kościele św. Bartłomieja. Poziom nauczania musiał być dość wysoki skoro w XV w. kilkunastu jej uczniów kontynuowało naukę na krakowskiej uczelni. W tym czasie w Chęcinach funkcjonował także szpital dla ubogich.

Show footnotes

Hide footnotes

[1.1] Kalina D., Dzieje Chęcin, Chęciny 2009, s. 33.

[1.2] Kalina D., Dzieje Chęcin, Chęciny 2009, s. 156.

[1.3] Kalina D., Dzieje Chęcin, Chęciny 2009, s. 168.

[1.4] Kalina D., Dzieje Chęcin, Chęciny 2009, s. 27.

[1.5] Kalina D., Dzieje Chęcin, Chęciny 2009, s. 54.

[1.6] Kalina D., Dzieje Chęcin, Chęciny 2009, s. 34.

[1.7] Kalina D., Dzieje Chęcin, Chęciny 2009, s. 56.

[1.8] Kalina D., Dzieje Chęcin, Chęciny 2009, s. 34.

[1.9] Chęciny, [w:] Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 1, red. F. Sulimierski, W. Walewski, Warszawa 1880, ss. 575–576.

[1.10] Kalina D., Dzieje Chęcin, Chęciny 2009, s. 59.

The Administrator has made all possible efforts to present the content accuratly and up-to-date in a way that does not infringe upon the rights of third parties, including copyrights, but cannot guarantee it. Therefore erroneous information on the website may not be the basis for claims. If you have any questions, please contact us at the following e-mail address: sztetl@polin.pl

Gallery