Local history
Information about the town – Ukraina / Львівська область (obwód lwowski)
This article is not available in selected language.
Pierwsza informacja o Bóbrce pochodzi z Kroniki Halicko-Wołyńskiej z 1211 roku, w której znalazła się także wzmianka o sąsiednich wsiach – Bóbrce Starej i Bóbrce Nowej. Niektórzy badacze uważają jednak, że wzmianka dotyczy nie miasta Bóbrki, a rzeki nad którą leży miejscowość. Według miejscowej tradycji w XIII wieku w miejscu obecnej miejscowości istniał żeński klasztor prawosławny, ale nie ma na to żadnych dowodów historycznych. W XIV wieku miejscowość była własnością królewską. Na przełomie XIV i XV wieku w Bóbrce istniał kościół oraz parafia katolicka, jedna z najstarszych w okolicy. W latach 1412 i 1417 gościł tu król Władysław Jagiełło[1.1]. Właściwa osada figuruje w kronikach dopiero od 1436 roku. Od XV wieku nazywana była miasteczkiem, a w 1469 roku przywilejem Kazimierza Jagiellończyka Bóbrka otrzymała magdeburskie prawa miejskie. Była miastem królewskim należącym do starostwa lwowskiego i siedzibą wójtostwa. Przywilej lokacyjny zezwalał na prowadzenie handlu raz w tygodniu (we wtorki) i organizację jarmarków dwa razy do roku. W 1569 roku Zygmunt August potwierdził dotychczasowe przywileje i zezwolił na prowadzenie handlu dodatkowo w soboty i na organizację trzeciego dorocznego jarmarku. Mieszczanom wolno było również warzyć piwo dla swoich własnych potrzeb. W 1474 roku wybuchł wielki pożar, które strawił niemal całe miasto. Z powodu ogromnych strat Bóbkę zwolniono na 10 lat z płacenia podatków. W latach 1502 i 1518 miasto najechały wojska tatarsko-tureckie. Zniszczenia wojenne były tak dotkliwe, że miasto nie mogło dźwignąć się z upadku przez następne dziesięciolecia. W 1548 roku arcybiskup lwowski Piotr Starzechowski odnowił erekcję tutejszej parafii. Najazdy tatarskie w 1621 roku oraz w II połowie XVII wieku ponownie wyniszczyły miasto, dlatego w 1638 roku sejm zwolnił mieszkańców Bóbrki na 4 lata z płacenia podatków.
Wojna polsko-szwedzka (1655-1660) doprowadziła miasto do ostatecznego upadku. W 1661 roku odnotowano w Bóbrce 26 domów. Przed wojną było ich 150. Odbudowa miasta trwała aż do II połowu XVIII wieku. W 1765 roku w Bóbrce znajdowało się już 300 domów, jednak znaczną część mieszkańców Bóbrki nie posiadała własnych gospodarstw. Po rozbiorach Bóbrka stała się własnością austriackiego skarbu państwa, który w 1790 roku sprzedał dobra rodzinie Skarbków. Od I połowy XIX wieku do wybuchu I wojny światowej majątek należał do Czaykowskich. W 1867 roku miasto stało się stolicą powiatu[1.1].
W latach 90-tych XVIII wieku w Bóbrce otwarto pierwsze szkoły: dwuletnią (powszechną) i trzyletnią. W latach 40-tych XIX wieku Bóbrka liczyła 3000 mieszkańców. Działała manufaktura tekstylna.
W czasie I wojny światowej, w dn. 23-28 czerwca 1915 roku doszło do bitwy pod Bóbrką, w której atakujące z dwóch stron armie austriackie zepchnęły wojska rosyjskie.
Kolejna duże starcie militarne w okolicach Bóbrki miało miejsce w czasie wojny polsko-bolszewickiej. Po ciężkich walkach w dn. 22-28 sierpnia bolszewicy zostali odparci. W okresie międzywojennym Bóbrka liczyła ok. 5500 mieszkańców, w równych częściach: Polaków, Ukraińców i Żydów. W tym czasie Bóbrka nadal była stolicą powiatu. Utraciła jednak prawa miejskie, które odzyskała po wkroczeniu Armii Czerwonej w 1939 roku. Okupant sowiecki ustanowił Bóbrkę stolicą rejonu.
W sierpniu 1942 roku hitlerowcy wywieźli ok. 1500 miejscowych Żydów do niemieckiego obozu zgłady w Bełżcu. 24 lipca 1944 Bóbrka została zajęta przez 250-osobowy oddział Armii Krajowej „Procha” (dowodzony przez Fryderyka Stauba), działający w porozumieniu z Armią Czerwoną. W czasie walk śmierć poniosło 12 akowców, a 9 zostało rannych. Po stronie niemieckiej i ukraińskiej było 25 zabitych i 20 rannych. Następnego dnia polski oddział został rozbrojony przez sowietów. Po 1945 roku większość Polaków opuściła Bóbrkę i wyjechała za San. Dziś w mieście i okolicach mieszka ok. 200 polskich rodzin. Po reformie administracyjnej z 1965 roku rejon bóbrecki włączono w obszar rejonu Przymyślany[1.3].
Z Bóbrki pochodziła rodzina jednego z najwybitniejszych polskich pisarzy i dramaturgów, Stanisława Wyspiańskiego. Jego pradziad był bóbreckim pisarzem gminnym. Dziad Ignacy, absolwent filologii Uniwersytetu Lwowskiego, przyszedł na świat w Bóbrce w 1805 roku. Być może w Bóbrce urodził się również ojciec Stanisława, rzeźbiarz Franciszek Wyspiański (1836-1901). W późniejszym okresie rodzina Wyspiańskich przeniosła się do Lwowa, a następnie do Krakowa.
Show footnotes
Hide footnotes
[1.1] G. Rąkowski, Przewodnik po Ukrainie Zachodniej, cz. 2: Ziemia lwowska, Prusków 2007, s. 350.
[1.2] G. Rąkowski, Przewodnik po Ukrainie Zachodniej, cz. 2: Ziemia lwowska, Prusków 2007, s. 350.
[1.3] G. Rąkowski, Przewodnik po Ukrainie Zachodniej, cz. 2: Ziemia lwowska, Prusków 2007, s. 351.
The Administrator has made all possible efforts to present the content accuratly and up-to-date in a way that does not infringe upon the rights of third parties, including copyrights, but cannot guarantee it. Therefore erroneous information on the website may not be the basis for claims. If you have any questions, please contact us at the following e-mail address: sztetl@jewishmuseum.org.pl
